Który z wymienionych elementów układu pokarmowego przeżuwaczy jest żołądkiem właściwym?
Trawieniec jest żołądkiem właściwym przeżuwaczy, czyli tą częścią, która najbardziej przypomina żołądek zwierząt jednokomorowych. To właśnie w trawieńcu zachodzi trawienie enzymatyczne z udziałem kwasu solnego i enzymów, głównie pepsyny, więc białko paszy oraz białko mikroorganizmów ze żwacza jest tam rozkładane w kwaśnym środowisku. Żwacz, czepiec i księgi nazywa się przedżołądkami, bo służą głównie do fermentacji, mieszania treści pokarmowej, przeżuwania i wchłaniania części składników, ale nie są żołądkiem gruczołowym. W praktyce ta wiedza jest ważna przy żywieniu bydła, owiec i kóz, bo dobra dawka pokarmowa musi wspierać mikroflorę żwacza, a jednocześnie nie obciążać trawieńca. Moim zdaniem warto zapamiętać prostą zasadę: żwacz fermentuje, czepiec sortuje i współpracuje przy odbijaniu oraz przeżuwaniu, księgi odsączają i rozcierają, a trawieniec trawi chemicznie. W dobrych praktykach zootechnicznych zwraca się uwagę na odpowiedni udział pasz objętościowych, stopniowe zmiany dawki i obserwację pobrania paszy, bo zaburzenia fermentacji w przedżołądkach mogą później odbić się też na pracy trawieńca, np. przy kwasicy lub przemieszczeniu trawieńca u krów mlecznych.
U przeżuwaczy łatwo się pomylić, bo potocznie mówi się, że krowa ma kilka żołądków. Dokładniej jednak układ ten składa się z przedżołądków oraz żołądka właściwego, czyli trawieńca. Żwacz jest największą komorą i pełni rolę ogromnej kadzi fermentacyjnej. To tam mikroorganizmy rozkładają włókno, powstają lotne kwasy tłuszczowe, a zwierzę uzyskuje dużą część energii. Mimo że żwacz jest najbardziej znany i największy, nie jest żołądkiem gruczołowym, bo nie wydziela kwasu solnego i enzymów trawiennych w takim sensie jak trawieniec. Czepiec leży blisko żwacza i uczestniczy w sortowaniu treści pokarmowej, odbijaniu gazów oraz formowaniu kęsów do przeżuwania. Kojarzy się z ważną pracą mechaniczną, ale nadal należy do przedżołądków. Księgi z kolei mają liczne blaszki, dzięki którym rozcierają treść i pomagają wchłaniać wodę oraz składniki mineralne. Ich funkcja jest bardzo istotna, szczególnie przy przesuwaniu treści do dalszych odcinków, ale też nie są żołądkiem właściwym. Typowy błąd myślowy polega na tym, że wybiera się największą lub najbardziej znaną część, czyli żwacz, zamiast patrzeć na funkcję gruczołową. W anatomii i w praktyce hodowlanej liczy się nie tylko nazwa narządu, ale też to, co on robi. Jeśli część przewodu pokarmowego wydziela sok żołądkowy i prowadzi kwaśne trawienie enzymatyczne, wtedy mówimy o trawieńcu jako żołądku właściwym. Z mojego doświadczenia najłatwiej utrwalić to przez porównanie: przedżołądki przygotowują paszę, a trawieniec wykonuje właściwe trawienie jak klasyczny żołądek.