Oblicz na podstawie fragmentu karty marszowania brakującą wartość poziomu płuczki wiertniczej w trip tanku po zapuszczeniu 15 pasów rur płuczkowych 5”.
A. 38,0 cm
B. 57,0 cm
C. 143,5 cm
D. 98,5 cm
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2019 (arkusz M.08-X-19.01).
Wartość 143,5 cm jest prawidłowa, bo przy zapuszczaniu rur płuczkowych do otworu trzeba uwzględnić objętość płuczki wypieraną przez stal przewodu. W praktyce na karcie marszowania, czyli trip sheet, nie patrzymy tylko na samą liczbę pasów, ale na zmianę poziomu w trip tanku wynikającą z przemieszczenia rur 5” w otworze. Po zapuszczeniu 15 pasów poziom płuczki powinien wzrosnąć do 143,5 cm, zgodnie z przeliczeniem objętości wypartej płuczki na wysokość słupa cieczy w zbiorniku kontrolnym. Najprościej mówiąc: rury zajmują miejsce w otworze, więc płuczka musi się gdzieś przemieścić, a jej przyrost obserwujemy właśnie w trip tanku. Moim zdaniem to jedno z ważniejszych ćwiczeń praktycznych, bo taki zapis pomaga szybko zauważyć dopływ z górotworu albo straty płuczki. Dobra praktyka na wiertni jest taka, żeby porównywać poziom rzeczywisty z poziomem obliczonym po każdej serii pasów, a nie dopiero po całym marszu. Przy rurach 5” nawet pozornie mała różnica poziomu może oznaczać istotną różnicę objętości, szczególnie gdy trip tank ma znaną kalibrację w dm³/cm lub m³/cm. Dlatego wynik 143,5 cm nie jest przypadkowy, tylko wynika z bilansu objętości: objętość stali przewodu w otworze musi odpowiadać zmianie poziomu płuczki w zbiorniku. Tak właśnie prowadzi się kontrolę marszowania zgodnie z dobrą praktyką wiertniczą i zasadami kontroli otworu.
Wyniki 38,0 cm, 57,0 cm i 98,5 cm najczęściej biorą się z pomylenia odczytu z karty marszowania z wartością obliczoną po zapuszczeniu kolejnych pasów rur. W takim zadaniu nie wystarczy znaleźć jakąś liczbę przy rurach 5” albo przepisać poprzedni poziom płuczki z tabeli. Trzeba wykonać bilans objętości: podczas zapuszczania przewodu rury płuczkowe wchodzą do otworu i wypierają płuczkę, a ta powinna pojawić się jako wzrost poziomu w trip tanku. Jeżeli ktoś wybiera mniejszą wartość, to zwykle zakłada, że poziom ma maleć albo bierze tylko część przemieszczenia, na przykład dla kilku pasów zamiast dla pełnych 15 pasów. To jest dość typowy błąd, bo przy marszowaniu łatwo pomylić sytuację wyciągania przewodu z zapuszczaniem. Przy wyciąganiu otwór trzeba uzupełniać płuczką, a przy zapuszczaniu poziom w zbiorniku kontrolnym rośnie, o ile nie ma strat do formacji. Wartość 98,5 cm może wyglądać wiarygodnie, bo często jest to poziom pośredni albo poprzedni odczyt, ale nie uwzględnia przyrostu po następnych pasach. Z kolei bardzo niskie wartości sugerują, że pominięto kalibrację trip tanku lub źle zinterpretowano jednostki. W praktyce na wiertni takie pomyłki są groźne, bo operator może nie zauważyć dopływu, strat płuczki albo nieprawidłowego napełniania przewodu. Dlatego zawsze należy porównywać stan rzeczywisty ze stanem teoretycznym z karty marszowania, licząc objętość wypartej płuczki przez przewód i przeliczając ją na centymetry poziomu w trip tanku. Poprawny poziom po zapuszczeniu 15 pasów rur 5” to 143,5 cm.