Które barwniki stosuje się do barwienia wyrobów włókienniczych z włókien poliamidowych?
Źle. Barwniki bezpośrednie barwią przede wszystkim włókna celulozowe.
Źle. Barwniki reaktywne łączą się chemicznie głównie z celulozą.
Źle. Barwniki siarkowe stosuje się do włókien celulozowych, głównie bawełny i lnu.
Dobrze. Barwniki kwasowe wiążą się z grupami aminowymi poliamidu w kąpieli kwaśnej.
Przykładowe zadanie CKE z 2022 roku: Informator o egzaminie zawodowym - operator maszyn w przemyśle włókienniczym (MOD.06).
Do barwienia wyrobów z włókien poliamidowych stosuje się barwniki kwasowe. Poliamid ma w budowie grupy aminowe, które w środowisku kwaśnym zyskują ładunek dodatni. Barwniki kwasowe są anionowe (mają ładunek ujemny), więc wiążą się z włóknem przez przyciąganie elektrostatyczne - podobnie jak w przypadku wełny i jedwabiu naturalnego, które również mają grupy aminowe.
Barwienie prowadzi się w kąpieli zakwaszonej, a regulując pH i temperaturę, kontroluje się szybkość wyczerpywania barwnika i równomierność wybarwienia.
Do zapamiętania: włókna z grupami aminowymi (wełna, jedwab, poliamid) - barwniki kwasowe, włókna celulozowe (bawełna, len, wiskoza) - bezpośrednie, reaktywne, kadziowe i siarkowe, poliester - dyspersyjne.
Każda z błędnych odpowiedzi to grupa barwników przeznaczonych głównie do włókien celulozowych. Barwniki siarkowe stosuje się do bawełny i lnu - są tanie i dają ciemne, trwałe na pranie wybarwienia, zwłaszcza czarne i granatowe. Barwi się nimi w kąpieli alkalicznej z reduktorem, co nie odpowiada budowie poliamidu.
Barwniki reaktywne tworzą wiązanie chemiczne z grupami hydroksylowymi celulozy, dzięki czemu dają bardzo trwałe wybarwienia bawełny i wiskozy. W przypadku poliamidu nie są typowym wyborem.
Barwniki bezpośrednie barwią celulozę wprost z kąpieli, bez zaprawy - są proste w użyciu, ale mniej trwałe na pranie. Również dotyczą przede wszystkim włókien celulozowych.
Prawidłowo poliamid barwi się barwnikami kwasowymi, które wiążą się z jego grupami aminowymi w środowisku kwaśnym. Przy pytaniach o dobór barwnika zawsze zaczynaj od budowy chemicznej włókna - to ona decyduje, z jakim barwnikiem włókno utworzy trwałe połączenie.