Który środek bielący stosuje się do bielenia wyrobów z włókien poliestrowych?
Źle. Woda utleniona to podstawowy środek bielący bawełny, a nie poliestru.
Źle. Tlenek siarki działa redukująco i nie służy do bielenia poliestru.
Dobrze. Chloran(III) sodu wydziela w kwaśnej kąpieli ditlenek chloru, który skutecznie bieli poliester.
Źle. Kwas nadoctowy jest utleniaczem stosowanym raczej przy włóknach celulozowych - nie jest typowym środkiem do poliestru.
Przykładowe zadanie CKE z 2022 roku: Informator o egzaminie zawodowym - operator maszyn w przemyśle włókienniczym (MOD.06).
Do bielenia wyrobów z włókien poliestrowych stosuje się chloran(III) sodu, czyli chloryn sodu. Poliester jest naturalnie jasny, ale bywa lekko żółtawy albo zszarzały, a chloryn w środowisku kwaśnym wydziela ditlenek chloru, który skutecznie utlenia zanieczyszczenia barwne, nie niszcząc włókna.
Bielenie chlorynem prowadzi się w podwyższonej temperaturze i przy kontrolowanym pH, w urządzeniach odpornych na korozję, bo ditlenek chloru jest agresywny dla metali. Po bieleniu wyrób dokładnie płucze się i często stosuje rozjaśniacze optyczne, które wzmacniają efekt bieli.
Do zapamiętania: włókna syntetyczne, w tym poliester - chloran(III) sodu, bawełna - najczęściej woda utleniona, wełna i jedwab - środki łagodne, bo alkalia i silne utleniacze je uszkadzają.
Każda z błędnych odpowiedzi to środek, który stosuje się do innych włókien lub w innych procesach. Woda utleniona jest podstawowym środkiem bielącym bawełny i włókien celulozowych - bieli się nią w kąpieli alkalicznej. W przypadku poliestru nie daje tak dobrego efektu jak chloryn, dlatego nie jest środkiem typowym dla tego włókna.
Kwas nadoctowy jest silnym utleniaczem stosowanym w bieleniu niektórych wyrobów, na przykład z włókien celulozowych przy niższej temperaturze. Nie jest jednak klasycznym, wskazywanym w technologii środkiem do bielenia poliestru.
Tlenek siarki to związek o działaniu redukującym, a nie utleniającym, stosowany dawniej m.in. przy bieleniu wełny - nie jest środkiem do bielenia poliestru.
Prawidłowym środkiem do bielenia poliestru jest chloran(III) sodu. Przy pytaniach o bielenie najpierw ustal rodzaj włókna, bo dobór środka wynika z jego odporności na alkalia i utleniacze.