Nierównomierne chlorowanie wełny uwidaczniające się w procesie barwienia spowodowane jest
Dobrze. Szybka reakcja zużywa podchloryn tam, gdzie dociera najpierw, więc włókna chlorują się nierówno.
Źle. Powinowactwo do barwników dotyczy barwienia, a nie przyczyny nierównego chlorowania.
Źle. Wolna reakcja daje środkowi czas na równomierne rozprowadzenie - sprzyja równomierności.
Źle. Powinowactwo do barwników jest skutkiem chlorowania, a nie przyczyną jego nierównomierności.
Przykładowe zadanie CKE z 2022 roku: Informator o egzaminie zawodowym - operator maszyn w przemyśle włókienniczym (MOD.06).
Nierównomierne chlorowanie wełny, widoczne potem w barwieniu, spowodowane jest dużą szybkością reakcji podchlorynu z wełną. Chlorowanie zmienia powierzchnię łusek włókna wełny, ograniczając jej filcowanie i zwiększając powinowactwo do barwników. Gdy podchloryn reaguje bardzo szybko, zużywa się na zewnętrznych warstwach wyrobu i w miejscach, do których dociera pierwszy - zanim zdąży równomiernie przeniknąć cały materiał.
Skutek: część włókien jest chlorowana silniej, część słabiej, a przy barwieniu miejsca silniej chlorowane wybarwiają się mocniej. Dlatego chlorowanie prowadzi się w warunkach spowalniających reakcję, na przykład przez dobór pH i temperatury.
Do zapamiętania: równomierny efekt wymaga, by środek zdążył rozprowadzić się w całym materiale, zanim przereaguje.
Błędne odpowiedzi odwracają przyczynę albo przypisują ją barwieniu, a nie chlorowaniu. Mała szybkość reakcji podchlorynu z wełną sprzyja właśnie równomierności - środek ma czas, by dotrzeć do wszystkich włókien, zanim przereaguje. To odwrotność przyczyny nierównomierności.
Duże albo małe powinowactwo wełny do barwników dotyczy samego procesu barwienia. Pytanie pyta jednak o przyczynę nierównomiernego chlorowania - nierównomierność ujawnia się w barwieniu, ale powstaje wcześniej, na etapie działania podchlorynu. Powinowactwo do barwników jest skutkiem chlorowania, a nie jego przyczyną.
Prawidłowo przyczyną jest duża szybkość reakcji podchlorynu z wełną. W pytaniach o przyczyny błędów technologicznych warto oddzielić etap, w którym błąd powstaje, od etapu, w którym staje się widoczny - tutaj błąd powstaje w chlorowaniu, a widać go dopiero po barwieniu. Ta sama zasada pomaga przy wielu innych wadach wykończenia, które ujawniają się dopiero w kolejnych operacjach technologicznych.