Który proces wykończenia należy zastosować, aby uzyskać zmniejszenie rozciągliwości tkanin w trakcie normalnego ich użytkowania?
Źle. Merceryzacja nadaje bawełnie połysk i lepszą chłonność barwników.
Dobrze. Sanforyzacja stabilizuje wymiary tkaniny, tak by nie zmieniały się w użytkowaniu.
Źle. Folowanie spilśnia i zagęszcza wyroby wełniane - to inny cel.
Źle. Karbonizacja usuwa zanieczyszczenia roślinne z wełny.
Przykładowe zadanie CKE z 2022 roku: Informator o egzaminie zawodowym - operator maszyn w przemyśle włókienniczym (MOD.06).
Według klucza CKE należy zastosować sanforyzację. To proces wykończenia, który stabilizuje wymiary tkanin, głównie bawełnianych i lnianych: tkaninę zwilża się, a następnie mechanicznie spęcza (zagęszcza w kierunku długości) na grubej gumowej taśmie i suszy. W ten sposób tkanina kurczy się już w zakładzie, a nie po pierwszym praniu u użytkownika.
Po sanforyzacji wymiary wyrobu są stabilne w trakcie użytkowania - nie kurczy się on ani nie wyciąga w istotnym stopniu. Na metkach wyrobów spotyka się określenia informujące o tym procesie, oznaczające gwarancję niewielkiej kurczliwości.
Do zapamiętania: sanforyzacja - stabilizacja wymiarów i zmniejszenie kurczliwości.
Każda z błędnych odpowiedzi to proces wykończenia o innym celu. Folowanie (spilśnianie) stosuje się do wyrobów wełnianych: przez tarcie, ciepło i wilgoć włókna wełny sczepiają się ze sobą, a tkanina zagęszcza się i staje się bardziej zwarta - jak w suknach. To proces celowo zmieniający strukturę wyrobu, a nie stabilizacja wymiarów w użytkowaniu.
Merceryzacja to obróbka bawełny stężonym roztworem wodorotlenku sodu pod naprężeniem. Daje połysk, większą wytrzymałość i lepszą chłonność barwników - jej głównym celem jest więc połysk i właściwości barwne, nie stabilizacja wymiarów.
Karbonizacja usuwa z wełny zanieczyszczenia roślinne (rzepy, resztki traw) za pomocą kwasu i podwyższonej temperatury, które zwęglają celulozę, a nie naruszają wełny.
Prawidłowym procesem jest sanforyzacja, która stabilizuje wymiary tkaniny przed jej użytkowaniem. Rozróżniając procesy wykończalnicze, warto przypisać im ich główny cel: wymiary, połysk, oczyszczenie lub zagęszczenie struktury.