Który zautomatyzowany system GMDSS przeznaczony jest do przekazywania na statki ostrzeżeń meteorologicznych, nawigacyjnych, prognoz pogody oraz innych pilnych informacji dotyczących bezpieczeństwa żeglugi MSI?
NAVTEX to naprawdę kluczowy system w GMDSS, jeśli chodzi o automatyczne przekazywanie ostrzeżeń meteorologicznych, nawigacyjnych oraz prognoz pogody i innych komunikatów bezpieczeństwa MSI (Maritime Safety Information). Moim zdaniem to jeden z najprostszych, a jednocześnie niezwykle praktycznych elementów całego systemu GMDSS. NAVTEX działa na częstotliwości 518 kHz (po angielsku) i 490 kHz (w językach narodowych), a komunikaty pojawiają się automatycznie na drukarce lub wyświetlaczu odbiornika na mostku. To wygodne, bo załoga nie musi cały czas nasłuchiwać – informacje pojawiają się, gdy są wysyłane z wybranych stacji brzegowych. Z mojego punktu widzenia to ogromna oszczędność czasu i skupienia załogi, bo mogą skoncentrować się na nawigacji, a nie na ręcznym odbieraniu komunikatów. NAVTEX jest wymagany na większości statków operujących na wodach przybrzeżnych (obszar A2 GMDSS), a jego stosowanie reguluje m.in. SOLAS oraz zalecenia IMO. Najlepsze w NAVTEX-ie jest to, że wiadomości są krótkie, powtarzane cyklicznie i automatycznie sortowane według kategorii – np. można wyciszyć ostrzeżenia nawigacyjne, zostawiając tylko te najważniejsze. Z praktyki wynika, że żaden inny system nie daje tak przejrzystego i pewnego źródła MSI w codziennej pracy na morzu.
W kontekście GMDSS bardzo łatwo się pomylić, bo na pierwszy rzut oka wiele urządzeń wydaje się odpowiedzialnych za przekaz informacji bezpieczeństwa. Przykładowo EPIRB kojarzy się z alarmowaniem, ale jego główną funkcją jest nadawanie sygnału alarmowego w sytuacji niebezpieczeństwa, służy do lokalizacji rozbitków, nie do przekazywania wiadomości MSI. SART natomiast to radarowy transponder używany przede wszystkim do lokalizacji tratw ratunkowych lub statków w przypadku akcji poszukiwawczo-ratowniczych – on nie służy do przekazywania ostrzeżeń pogodowych czy nawigacyjnych. DSC, z kolei, choć jest bardzo ważny w GMDSS i służy do cyfrowego wywoływania selektywnego (czyli szybkiego nawiązywania połączeń alarmowych, rutynowych czy bezpieczeństwa), nie nadaje się do automatycznego i masowego przekazywania treści MSI – wysyła się nim raczej krótkie wezwania czy powiadomienia, a nie rozbudowane komunikaty pogodowe czy ostrzeżenia nawigacyjne. W praktyce, co często obserwuję, mylenie DSC i NAVTEX wynika z tego, że oba systemy są wbudowane w radiostacje i oba mają swoje wyświetlacze, ale tylko NAVTEX jest dedykowany do przekazu wiadomości MSI zgodnie ze standardami SOLAS i GMDSS. Prawidłowe rozróżnienie tych urządzeń to podstawa dobrej praktyki żeglarskiej, bo od tego zależy, czy załoga otrzyma bieżące informacje o zagrożeniach na trasie, czy tylko sygnały alarmowe w razie wypadku.