Gotowanie w kąpieli wodnej jaj wybitych do szklanki to technika sporządzenia jaj
A. po wiedeńsku.
B. w koszulce.
C. mollet.
D. garnirowanych.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2015 (arkusz T.06-X-15.01).
Gotowanie w kąpieli wodnej jaj wybitych do szklanki to technika sporządzania jaj po wiedeńsku. Chodzi o to, że jaj nie wkłada się w skorupce do wrzątku i nie wybija bezpośrednio do garnka, tylko ostrożnie wybija do szklanki, filiżanki albo specjalnego naczynka, a potem ogrzewa w kąpieli wodnej. Dzięki temu ciepło działa łagodnie i równomiernie, więc białko ścina się delikatnie, a żółtko może zostać półpłynne. W praktyce gastronomicznej pilnuje się, żeby woda nie bulgotała zbyt mocno, bo wtedy masa jajeczna może się nierówno ścinać albo wyglądać mało estetycznie. Często takie jaja podaje się w szklance, z dodatkiem masła, soli, pieprzu, czasem szczypiorku. Moim zdaniem to dobra metoda do pokazania, jak ważna jest kontrola temperatury przy obróbce jaj. W standardach kucharskich liczy się tu świeżość surowca, czyste naczynie, spokojne ogrzewanie i szybkie podanie, bo jaja po wiedeńsku najlepsze są od razu po przygotowaniu.
W tym pytaniu łatwo pomylić kilka technik, bo wszystkie dotyczą jaj poddawanych obróbce cieplnej i każda z nich wymaga dość delikatnego obchodzenia się z produktem. Kluczowe jest jednak to, gdzie znajduje się wybite jajo podczas gotowania. Jeżeli jajko wybija się do szklanki lub filiżanki, a następnie ogrzewa w kąpieli wodnej, mówimy o jajach po wiedeńsku. Kąpiel wodna działa łagodnie, ogranicza ryzyko gwałtownego ścięcia białka i pozwala uzyskać miękką, kremową konsystencję. To zupełnie inna zasada niż przy jajach w koszulce, gdzie świeże jajo wybija się bezpośrednio do lekko wrzącej, zwykle zakwaszonej wody. Tam białko ma otulić żółtko, jak taka koszulka, i dlatego ważny jest wir w wodzie oraz świeżość jaj. Jaja garnirowane to określenie związane raczej z podaniem, dekorowaniem lub uzupełnieniem potrawy dodatkami, a nie z konkretną metodą gotowania w szklance. Z kolei jaja mollet gotuje się w skorupce, podobnie jak jaja na miękko, tylko z bardziej ściętym białkiem i półpłynnym żółtkiem; potem często się je obiera i podaje na ciepło. Typowy błąd polega na tym, że ktoś zapamiętuje tylko efekt końcowy, czyli miękkie żółtko, a pomija technikę wykonania. W gastronomii nazwa potrawy często wynika właśnie z metody obróbki, więc trzeba patrzeć na cały proces: naczynie, środowisko gotowania, temperaturę i sposób podania.