Która grupa zawiera wyłącznie produkty pochodzenia zwierzęcego?
A. Olej, miód, halibut.
B. Por, masło, oliwa.
C. Karaś, jaja, mleko.
D. Masło, soja, brokuł.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2014 (arkusz T.06-X-14.01).
Wybrana grupa: karaś, jaja, mleko spełnia warunek, bo każdy z tych produktów pochodzi od zwierząt. Karaś to ryba słodkowodna, czyli surowiec zwierzęcy zaliczany w gastronomii do ryb. Jaja są produktem otrzymywanym najczęściej od drobiu, a mleko pochodzi od ssaków, np. krów, kóz albo owiec. W praktyce kuchennej taka klasyfikacja ma znaczenie nie tylko teoretyczne. Produkty pochodzenia zwierzęcego zwykle wymagają dokładniejszej kontroli świeżości, temperatury przechowywania i higieny obróbki, zgodnie z zasadami HACCP, GHP i dobrymi praktykami magazynowymi. Ryby przechowuje się krótko i w niskiej temperaturze, jaja trzeba chronić przed zanieczyszczeniem skorupki, a mleko po otwarciu szybko się psuje. Moim zdaniem to jedno z tych pytań, które wydaje się łatwe, ale dobrze sprawdza podstawowe rozumienie surowców. W dietetyce te produkty są też ważne, bo dostarczają białka pełnowartościowego, tłuszczu, witamin z grupy B, wapnia oraz innych składników mineralnych.
W tym pytaniu trzeba było sprawdzić, czy cała grupa, a nie tylko jeden produkt, składa się wyłącznie z surowców pochodzenia zwierzęcego. To częsty błąd: ktoś widzi masło, miód albo rybę i od razu uznaje zestaw za właściwy, ale trzeba przeanalizować wszystkie składniki razem. Masło faktycznie powstaje ze śmietanki mlecznej, więc jest produktem zwierzęcym, jednak soja i brokuł są roślinami. Soja należy do nasion roślin strączkowych, a brokuł to warzywo kapustne, więc taki zestaw odpada. Podobnie por i oliwa są produktami roślinnymi; por to warzywo, a oliwa jest tłuszczem otrzymywanym z oliwek. Obecność masła nie zmienia klasyfikacji całej grupy. W zestawie z olejem, miodem i halibutem też jest pułapka. Halibut jest rybą, a miód jest produktem pszczelim, czyli w praktyce zalicza się go do produktów pochodzenia zwierzęcego, choć niektórzy mają z tym chwilę zawahania. Problemem jest olej, który w gastronomii najczęściej oznacza tłuszcz roślinny, np. rzepakowy, słonecznikowy albo sojowy. Dlatego grupa nie jest jednorodna. Z mojego doświadczenia najlepiej przy takich pytaniach zadawać sobie proste pytanie: czy każdy składnik pochodzi bezpośrednio od zwierzęcia albo z jego produkcji, jak mleko, jaja, ryby czy miód. Jeśli choć jeden składnik jest roślinny, odpowiedź nie spełnia warunku.