Do ryb słodkowodnych zalicza się
A. dorsza i szczupaka.
B. karpia i morszczuka.
C. sandacza i pstrąga.
D. leszcza i makrelę.
Pytanie z egzaminu CKE, styczeń 2015 (arkusz T.06-X-15.01).
Sandacz i pstrąg to przykłady ryb słodkowodnych, czyli takich, które naturalnie żyją w wodach śródlądowych: rzekach, jeziorach, stawach albo potokach. Sandacz jest drapieżną rybą jezior i dużych rzek, cenioną w gastronomii za chude, białe mięso, delikatny smak i małą ilość ości. Pstrąg, szczególnie pstrąg tęczowy i potokowy, jest kojarzony z czystymi, dobrze natlenionymi wodami, a w kuchni często podaje się go pieczonego, smażonego sauté, grillowanego albo wędzonego. Z mojego doświadczenia warto zapamiętać to praktycznie: sandacz i pstrąg pojawiają się często w kartach dań jako ryby delikatne, raczej lekkie, dobre do prostych technik obróbki cieplnej. W gastronomii poprawne rozpoznanie gatunku ma znaczenie nie tylko na sprawdzianie, ale też przy doborze metody obróbki, przypraw, dodatków i przy opisie potrawy dla gościa. Dobra praktyka branżowa wymaga też sprawdzania pochodzenia surowca, świeżości, zapachu, sprężystości mięsa oraz warunków przechowywania, zwykle w temperaturze chłodniczej bliskiej 0–2°C. Klasyfikacja ryb na słodkowodne i morskie pomaga kucharzowi dobrać właściwe zastosowanie technologiczne i nie pomylić surowców na produkcji.
W tym pytaniu łatwo pomylić się przez to, że w każdej z nieprawidłowych par pojawia się przynajmniej jedna ryba znana z kuchni, ale nie zawsze słodkowodna. Leszcz rzeczywiście jest rybą słodkowodną, spotykaną w jeziorach i wolno płynących rzekach, jednak makrela to ryba morska. W gastronomii makrela jest bardzo często sprzedawana jako wędzona, ma tłuste mięso i wyraźny smak, co może kojarzyć się po prostu z działem rybnym, ale nie z wodami śródlądowymi. Podobnie karp jest typową rybą słodkowodną, hodowaną w stawach i mocno związaną z polską tradycją kulinarną, natomiast morszczuk jest rybą morską, najczęściej wykorzystywaną jako filet mrożony lub panierowany. Dorsz też nie pasuje do grupy ryb słodkowodnych, bo jest gatunkiem morskim, mimo że szczupak żyje w wodach słodkich i jest drapieżnikiem jezior oraz rzek. Typowy błąd polega tu na ocenianiu odpowiedzi według tego, czy chociaż jedna ryba w parze się zgadza. A trzeba sprawdzić obie nazwy jednocześnie. W pracy kucharza takie rozróżnienie jest ważne, bo ryby morskie i słodkowodne różnią się smakiem, zawartością tłuszczu, strukturą mięsa, typowym zapachem oraz zastosowaniem technologicznym. Moim zdaniem najlepiej uczyć się ich przez skojarzenia z miejscem pochodzenia i typowymi potrawami, a nie tylko przez suche nazwy gatunków.