Jasna zasmażka, mleko, sól, biały pieprz i gałka muszkatołowa są składnikami
A. sosu beszamelowego.
B. sosu holenderskiego.
C. zupy mlecznej „nic”.
D. zupy neapolitańskiej.
Pytanie z egzaminu CKE, październik 2013 (arkusz T.06-X-13.10).
Jasna zasmażka, mleko, sól, biały pieprz i gałka muszkatołowa to klasyczny zestaw składników sosu beszamelowego, czyli jednego z podstawowych sosów jasnych. Bazą jest zasmażka jasna, najczęściej z masła i mąki, podgrzewana krótko tak, żeby nie nabrała brązowego koloru. Potem stopniowo dodaje się mleko i dokładnie miesza rózgą, bo grudki w beszamelu są od razu widoczne i w kuchni zawodowej raczej nie przejdą. Sól, biały pieprz i gałka muszkatołowa nadają mu delikatny, mleczno-korzenny smak. Biały pieprz stosuje się też dlatego, że nie zostawia ciemnych kropek w jasnym sosie. Moim zdaniem to taki sos, który dobrze pokazuje, czy ktoś rozumie technikę zagęszczania. Beszamel wykorzystuje się do zapiekanek, lasagne, warzyw zapiekanych, krokietów, sosu mornay po dodaniu sera, a także jako bazę do innych sosów. Dobra praktyka to gotować go kilka minut po zagęszczeniu, żeby zniknął posmak surowej mąki.
Podany zestaw składników wskazuje na sos, a nie na zupę ani emulsję maślaną. Zupa neapolitańska kojarzy się raczej z wywarem, warzywami, często pomidorami, makaronem lub dodatkami typowymi dla zup kuchni włoskiej. Może być zagęszczana na różne sposoby, ale sama kombinacja jasnej zasmażki, mleka, białego pieprzu i gałki muszkatołowej nie jest jej znakiem rozpoznawczym. Tu łatwo pomylić się przez obecność mleka i jasny kolor potrawy, ale w gastronomii liczy się technologia wykonania i funkcja składników, nie tylko wygląd. Sos holenderski to zupełnie inna technika: jest ciepłą emulsją z żółtek i masła klarowanego, zwykle z dodatkiem soku z cytryny lub redukcji octowej. Nie robi się go na zasmażce i nie rozprowadza mlekiem, bo wtedy straciłby charakter emulsji. Zupa mleczna „nic” należy raczej do słodkich lub delikatnych zup mlecznych, przygotowywanych z mleka, jaj, cukru i wanilii, z charakterystycznymi piankami z białek. Gałka muszkatołowa i biały pieprz pasują do beszamelu, ale do takiej zupy już brzmią trochę dziwnie. Typowy błąd polega na tym, że rozpoznaje się pojedynczy składnik, na przykład mleko, zamiast całej receptury i techniki: jasna zasmażka plus mleko to w praktyce szkolnej i zawodowej bardzo wyraźny sygnał beszamelu.