Ile kilogramów karkówki należy zakupić do przygotowania 10 kg pieczeni, jeżeli straty masy podczas obróbki cieplnej surowca wynoszą 20 %?
A. 14,50 kg
Źle. 14,5 kg po stratach 20% daje 11,6 kg pieczeni, czyli zbyt dużo.
B. 12,50 kg
Dobrze. 10 kg to 80% masy surowca, więc 10 : 0,8 = 12,5 kg karkówki.
C. 13,00 kg
Źle. 13 kg to za dużo, po stratach 20% zostaje 10,4 kg pieczeni.
D. 11,00 kg
Źle. 11 kg po stratach 20% daje tylko 8,8 kg pieczeni.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2026 (arkusz TG.16-SG-26.06).
Straty 20% oznaczają, że po obróbce cieplnej zostaje 80% masy surowca. Pieczeń o masie 10 kg to więc 80% karkówki, którą trzeba kupić, a nie 100%.
Obliczenie: masa surowca = 10 kg : 0,8 = 12,5 kg. Sprawdzenie: 20% z 12,5 kg to 2,5 kg strat, a 12,5 kg - 2,5 kg = 10 kg pieczeni.
Reguła do zapamiętania: gdy znana jest masa po obróbce, dzieli się ją przez udział masy, który zostaje (100% minus straty). Nie dolicza się procentu strat do masy gotowej potrawy, bo straty liczy się od masy surowca. W praktyce straty masy przy pieczeniu mięsa zależą od temperatury i czasu pieczenia, dlatego piecze się je w umiarkowanej temperaturze, a po upieczeniu daje chwilę odpocząć przed krojeniem.
Obliczenie: masa surowca = 10 kg : 0,8 = 12,5 kg. Sprawdzenie: 20% z 12,5 kg to 2,5 kg strat, a 12,5 kg - 2,5 kg = 10 kg pieczeni.
Reguła do zapamiętania: gdy znana jest masa po obróbce, dzieli się ją przez udział masy, który zostaje (100% minus straty). Nie dolicza się procentu strat do masy gotowej potrawy, bo straty liczy się od masy surowca. W praktyce straty masy przy pieczeniu mięsa zależą od temperatury i czasu pieczenia, dlatego piecze się je w umiarkowanej temperaturze, a po upieczeniu daje chwilę odpocząć przed krojeniem.
Błędne wyniki powstają głównie przez liczenie procentu strat od niewłaściwej masy.
Najczęstsza pomyłka to doliczenie 20% do 10 kg pieczeni: 10 kg + 2 kg = 12 kg. Takiego wyniku nie ma wśród odpowiedzi, ale podobny tok rozumowania prowadzi do 11,00 kg albo 13,00 kg, które są tylko przybliżeniami. Straty liczy się od masy surowca, a nie od masy po obróbce, więc trzeba podzielić, a nie doliczyć. Z kolei 14,50 kg to ilość zawyżona. Odpowiadałaby stratom około 31%, a nie 20%, więc po upieczeniu zostałoby więcej mięsa niż potrzeba i zakład poniósłby niepotrzebny koszt.
Poprawnie: 10 kg to 80% surowca, więc 10 : 0,8 = 12,50 kg karkówki.
Wynik zawsze warto sprawdzić odwrotnie: od obliczonej masy surowca odejmij straty i porównaj z masą gotowej pieczeni.
Najczęstsza pomyłka to doliczenie 20% do 10 kg pieczeni: 10 kg + 2 kg = 12 kg. Takiego wyniku nie ma wśród odpowiedzi, ale podobny tok rozumowania prowadzi do 11,00 kg albo 13,00 kg, które są tylko przybliżeniami. Straty liczy się od masy surowca, a nie od masy po obróbce, więc trzeba podzielić, a nie doliczyć. Z kolei 14,50 kg to ilość zawyżona. Odpowiadałaby stratom około 31%, a nie 20%, więc po upieczeniu zostałoby więcej mięsa niż potrzeba i zakład poniósłby niepotrzebny koszt.
Poprawnie: 10 kg to 80% surowca, więc 10 : 0,8 = 12,50 kg karkówki.
Wynik zawsze warto sprawdzić odwrotnie: od obliczonej masy surowca odejmij straty i porównaj z masą gotowej pieczeni.