Na podstawie danych przedstawionych w tabeli oblicz wartość energetyczną 1 porcji sałatki z buraków.
| Sałatka z buraków | |||
|---|---|---|---|
| Lp. | Nazwa surowca | Ilość na 1 porcję [g] | Wartość energetyczna 100 g surowca [kcal] |
| 1. | Burak ćwikłowy | 100 | 38 |
| 2. | Jabłko | 50 | 46 |
| 3. | Olej | 10 | 884 |
| 4. | Sól, pieprz, sok z cytryny | do smaku | |
Na podstawie danych przedstawionych w tabeli oblicz wartość energetyczną 1 porcji sałatki z buraków.
A. 172,4 kcal
Źle. Taki wynik powstaje, gdy jabłko liczy się jak 100 g zamiast 50 g. Jego udział w porcji to tylko 23 kcal.
B. 149,4 kcal
Dobrze. Burak daje 38 kcal, jabłko 50 × 0,46 = 23 kcal, a olej 10 × 8,84 = 88,4 kcal, razem 149,4 kcal.
C. 968,0 kcal
Źle. Wynik 968 kcal to zwykła suma wartości energetycznych ze 100 g wszystkich składników, bez uwzględnienia ich ilości w porcji.
D. 945,0 kcal
Źle. Taki wynik bierze się z dodawania wartości ze 100 g surowców bez przeliczenia na ich masę w porcji, przez co jest kilka razy za duży.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2026 (arkusz TG.16-SG-26.06).
Wartość energetyczna jednej porcji sałatki z buraków wynosi 149,4 kcal. W tabeli podano kaloryczność 100 g każdego surowca, więc trzeba ją przeliczyć na ilość użytą w porcji: burak 100 g × 38 kcal / 100 g = 38 kcal, jabłko 50 g × 46 kcal / 100 g = 23 kcal, olej 10 g × 884 kcal / 100 g = 88,4 kcal. Suma: 38 + 23 + 88,4 = 149,4 kcal.
Zasada do zapamiętania: wartość energetyczna składnika w porcji = masa w porcji × kaloryczność 100 g / 100. Przyprawy podane do smaku pomija się, bo ich wartość energetyczna jest znikoma. Przykład pokazuje też, jak bardzo tłuszcz podnosi kaloryczność potrawy: 10 g oleju daje ponad połowę energii całej porcji.
Zasada do zapamiętania: wartość energetyczna składnika w porcji = masa w porcji × kaloryczność 100 g / 100. Przyprawy podane do smaku pomija się, bo ich wartość energetyczna jest znikoma. Przykład pokazuje też, jak bardzo tłuszcz podnosi kaloryczność potrawy: 10 g oleju daje ponad połowę energii całej porcji.
Najczęstszy błąd w tym zadaniu to dodanie wartości z tabeli bez przeliczenia na ilość surowca w porcji. Suma 38 + 46 + 884 daje 968 kcal, czyli energię 100 g buraka, 100 g jabłka i 100 g oleju, a w porcji jest tylko 10 g oleju i 50 g jabłka. Wynik 945 kcal powstaje z podobnego, niepełnego rachunku, bez uwzględnienia mas.
Wynik 172,4 kcal pojawia się wtedy, gdy przeliczy się olej poprawnie, ale jabłko policzy jak pełne 100 g, czyli 46 kcal zamiast 23 kcal.
Poprawnie liczy się każdy składnik osobno: masa w porcji razy kaloryczność 100 g, podzielone przez 100. Burak daje 38 kcal, jabłko 23 kcal, olej 88,4 kcal, a razem 149,4 kcal na porcję. Zawsze warto też ocenić wynik zdroworozsądkowo, bo niecały kilogram sałatki nie może mieć prawie 1000 kcal.
Wynik 172,4 kcal pojawia się wtedy, gdy przeliczy się olej poprawnie, ale jabłko policzy jak pełne 100 g, czyli 46 kcal zamiast 23 kcal.
Poprawnie liczy się każdy składnik osobno: masa w porcji razy kaloryczność 100 g, podzielone przez 100. Burak daje 38 kcal, jabłko 23 kcal, olej 88,4 kcal, a razem 149,4 kcal na porcję. Zawsze warto też ocenić wynik zdroworozsądkowo, bo niecały kilogram sałatki nie może mieć prawie 1000 kcal.