Korzystając z danych przedstawionych w tabeli oblicz zapotrzebowanie na surowce niezbędne do sporządzenia 12 porcji Ziemniaków Księżnej.
| Normatyw surowcowy na 4 porcje Ziemniaków Księżnej | |
|---|---|
| Nazwa surowca | Ilość |
| Ziemniaki | 700 g |
| Masło extra | 30 g |
| Jajo | 50 g |
| Olej rzepakowy | 30 ml |
| Sól, pieprz, gałka muszkatołowa | do smaku |
Korzystając z danych przedstawionych w tabeli oblicz zapotrzebowanie na surowce niezbędne do sporządzenia 12 porcji Ziemniaków Księżnej.
A. Ziemniaki 2,8 kg, masło extra 0,120 kg, jajo 0,175 kg, olej rzepakowy 0,12 l
Źle. Ziemniaki, masło i olej przeliczono jak dla 16 porcji, czyli razy 4 zamiast razy 3, a ilość jaj nie pasuje do żadnego mnożnika.
B. Ziemniaki 2,8 kg, masło extra 0,150 kg, jajo 0,200 kg, olej rzepakowy 0,15 l
Źle. Masło, jajo i olej przeliczono razy 5, czyli jak dla 20 porcji, a ziemniaki razy 4, więc zestaw jest niespójny.
C. Ziemniaki 2,1 kg, masło extra 0,090 kg, jajo 0,150 kg, olej rzepakowy 0,09 l
Dobrze. 12 porcji to trzykrotność normatywu: 700 g × 3 = 2,1 kg, 30 g × 3 = 0,090 kg, 50 g × 3 = 0,150 kg, 30 ml × 3 = 0,09 l.
D. Ziemniaki 2,1 kg, masło extra 0,135 kg, jajo 0,150 kg, olej rzepakowy 0,09 l
Źle. Ziemniaki, jajo i olej są przeliczone poprawnie, ale masła wyszło 0,135 kg zamiast 3 × 30 g = 0,090 kg.
Pytanie z egzaminu CKE, czerwiec 2026 (arkusz TG.16-SG-26.06).
Do sporządzenia 12 porcji Ziemniaków Księżnej potrzeba 2,1 kg ziemniaków, 0,090 kg masła extra, 0,150 kg jaj i 0,09 l oleju rzepakowego. Normatyw podano na 4 porcje, więc najpierw oblicza się współczynnik przeliczeniowy: 12 : 4 = 3. Każdą ilość z tabeli mnoży się przez 3: 700 g × 3 = 2100 g = 2,1 kg, 30 g × 3 = 90 g = 0,090 kg, 50 g × 3 = 150 g = 0,150 kg, 30 ml × 3 = 90 ml = 0,09 l.
Zasada do zapamiętania: współczynnik = liczba porcji potrzebnych : liczba porcji w normatywie, a wszystkie surowce mnoży się przez ten sam współczynnik. Przyprawy podane do smaku dobiera się na koniec. Przy zamianie jednostek pamiętaj, że 1000 g = 1 kg i 1000 ml = 1 l.
Zasada do zapamiętania: współczynnik = liczba porcji potrzebnych : liczba porcji w normatywie, a wszystkie surowce mnoży się przez ten sam współczynnik. Przyprawy podane do smaku dobiera się na koniec. Przy zamianie jednostek pamiętaj, że 1000 g = 1 kg i 1000 ml = 1 l.
Te zestawy różnią się przede wszystkim mnożnikiem i to on najczęściej prowadzi do pomyłki. Ziemniaki 2,8 kg, masło 0,120 kg i olej 0,12 l to normatyw pomnożony przez 4, czyli ilość na 16 porcji. Jajo 0,175 kg w tym zestawie nie wynika już z żadnego mnożnika.
Zestaw z 0,150 kg masła, 0,200 kg jaja i 0,15 l oleju to z kolei przeliczenie przez 5, czyli na 20 porcji. Najbardziej podchwytliwy jest zestaw z ziemniakami 2,1 kg, jajem 0,150 kg i olejem 0,09 l, w którym tylko masło jest błędne: 0,135 kg to 4,5 razy 30 g, a nie 3 razy.
Normatyw dotyczy 4 porcji, a potrzeba 12, więc współczynnik wynosi 3. Pomnożenie każdego surowca przez 3 daje 2,1 kg ziemniaków, 0,090 kg masła, 0,150 kg jaj i 0,09 l oleju.
Zestaw z 0,150 kg masła, 0,200 kg jaja i 0,15 l oleju to z kolei przeliczenie przez 5, czyli na 20 porcji. Najbardziej podchwytliwy jest zestaw z ziemniakami 2,1 kg, jajem 0,150 kg i olejem 0,09 l, w którym tylko masło jest błędne: 0,135 kg to 4,5 razy 30 g, a nie 3 razy.
Normatyw dotyczy 4 porcji, a potrzeba 12, więc współczynnik wynosi 3. Pomnożenie każdego surowca przez 3 daje 2,1 kg ziemniaków, 0,090 kg masła, 0,150 kg jaj i 0,09 l oleju.