Formą rodzinną sprawowania opieki nad dziećmi nie jest
Dom dziecka jest właściwą odpowiedzią, bo nie zalicza się do rodzinnych form sprawowania opieki nad dzieckiem. To forma instytucjonalnej pieczy zastępczej, czyli dziecko przebywa w placówce opiekuńczo-wychowawczej, gdzie opiekę zapewnia personel zatrudniony w systemie zmianowym. W praktyce oznacza to zupełnie inny model funkcjonowania niż w rodzinie zastępczej czy przy adopcji: są regulaminy, dyżury wychowawców, dokumentacja opiekuńczo-wychowawcza, plany pomocy dziecku i współpraca z sądem rodzinnym oraz organizatorem pieczy zastępczej. Dobre praktyki w pracy z dziećmi mówią, że jeśli tylko jest to możliwe, należy dążyć do opieki bardziej zbliżonej do środowiska rodzinnego, bo stałe relacje z dorosłymi są dla dziecka bardzo ważne. Moim zdaniem to jest klucz do zapamiętania: forma rodzinna opiera się na domu i więziach rodzinnych, a dom dziecka, mimo że może być dobrze prowadzony, pozostaje placówką.
W tym pytaniu łatwo pomylić pojęcia, bo wszystkie podane formy dotyczą opieki nad dziećmi, ale nie wszystkie mają charakter rodzinny. Adopcja jest trwałym rozwiązaniem prawnym, w którym dziecko staje się członkiem nowej rodziny, a rodzice adopcyjni przejmują pełnię praw i obowiązków rodzicielskich. To nie jest tylko opieka czasowa, ale stworzenie dziecku normalnego środowiska rodzinnego w sensie prawnym i wychowawczym. Rodzina zastępcza także należy do rodzinnych form pieczy zastępczej, choć zwykle nie oznacza pełnego przejęcia władzy rodzicielskiej tak jak adopcja. Dziecko mieszka jednak w rodzinie, uczestniczy w codziennym życiu domowym, ma stałych opiekunów i bardziej indywidualne wsparcie. Wioska dziecięca też bywa traktowana jako forma zbliżona do rodzinnej, bo jej założeniem jest wychowanie dzieci w małych grupach, z opiekunem pełniącym rolę osoby stałej i bliskiej, a nie w dużej instytucji. Typowy błąd polega na tym, że ktoś kojarzy dom dziecka z miejscem bezpiecznym i opiekuńczym, więc uznaje go za formę rodzinną. A tu chodzi nie o jakość opieki, tylko o jej strukturę organizacyjną. Dom dziecka to placówka, czyli forma instytucjonalna, z personelem, procedurami, grafikiem pracy i formalnym systemem nadzoru. Z mojego doświadczenia najprościej zapamiętać zasadę: jeśli dziecko trafia do konkretnej rodziny albo środowiska bardzo podobnego do rodziny, mówimy o formie rodzinnej; jeśli do placówki, to jest to opieka instytucjonalna.