Przeczytaj zmieszczony tekst i wskaż, jakiej dotyczy zasady.
| Gdy dziecko uczy się czegoś nowego, powinno otrzymywać wzmocnienia ciągłe, za każde dobrze wykonane zadanie. Później, gdy nabędzie większej zręczności i znacznie częściej będzie odnosić sukcesy, lepiej jest stosować wzmocnienie tylko od czasu do czasu. |
Opis w tekście dotyczy zasad rozwijania samodzielności, ponieważ pokazuje, jak stopniowo prowadzić dziecko od silnego wsparcia dorosłego do bardziej niezależnego działania. Na początku nauki dziecko potrzebuje częstego, jasnego wzmocnienia, czyli pochwały, akceptacji, drobnej nagrody albo informacji, że zadanie zostało wykonane dobrze. To buduje motywację, poczucie bezpieczeństwa i pomaga zrozumieć, które zachowanie warto powtarzać. Gdy umiejętność jest już lepiej opanowana, ciągłe nagradzanie może wręcz przeszkadzać, bo dziecko zaczyna działać tylko dla pochwały. Dlatego dobrą praktyką wychowawczą jest przechodzenie na wzmocnienia sporadyczne, czyli od czasu do czasu. W praktyce może to wyglądać tak: maluch najpierw dostaje pochwałę za każde samodzielne zapięcie guzika, a później dorosły chwali go tylko przy trudniejszej sytuacji albo większym wysiłku. Moim zdaniem to bardzo sensowna zasada, bo uczy odpowiedzialności, wytrwałości i wiary we własne możliwości, a nie tylko wykonywania poleceń pod kontrolą dorosłych.
Tekst nie dotyczy przede wszystkim zaspokajania potrzeb fizjologicznych, psychicznych ani integracji osób zdrowych i niepełnosprawnych, choć na pierwszy rzut oka można się tu trochę pomylić. Potrzeby fizjologiczne odnoszą się do takich spraw jak jedzenie, picie, sen, odpoczynek, higiena czy komfort cieplny. W przytoczonym fragmencie nie ma mowy o organizowaniu posiłków, odpoczynku albo ochronie zdrowia dziecka, tylko o sposobie uczenia nowej czynności i dobraniu rodzaju wzmocnienia do etapu rozwoju umiejętności. Z kolei potrzeby psychiczne są ważne, bo pochwała wzmacnia poczucie wartości i bezpieczeństwa, ale sedno tekstu jest inne: chodzi o praktyczną metodę prowadzenia dziecka ku samodzielnemu wykonywaniu zadań. Typowy błąd polega na tym, że każdą pochwałę kojarzy się od razu z emocjami i potrzebami psychicznymi, a nie z techniką wychowawczą. Integracja osób zdrowych i niepełnosprawnych też nie pasuje, ponieważ nie ma tu tematu wspólnego funkcjonowania grup, wyrównywania szans, likwidowania barier czy współpracy rówieśniczej. Opis mówi o zasadzie stopniowania pomocy: najpierw częste wsparcie, potem coraz większe zaufanie do dziecka i rzadsza kontrola. W dobrych standardach pracy opiekuńczo-wychowawczej właśnie tak buduje się samodzielność, żeby dziecko nie było zależne od ciągłego potwierdzania przez dorosłego.