Przejdź do głównej treści
INF.0239 kroków · ok. 60 min · poziom podstawowy

Instalacja Debiana 13 z pulpitem GNOME w VirtualBox

Oprogramowanie: Debian 13.7 (trixie), GNOME, VirtualBox 7.1

Debian 13 z pulpitem GNOME w VirtualBox: instalator graficzny po polsku, hasła, dysk, wybór środowiska, GRUB, logowanie i sudo.

Instalacja Debiana 13 (trixie) ze środowiskiem graficznym GNOME z obrazu netinst, instalatorem graficznym, w maszynie wirtualnej VirtualBox. Każdy ekran to prawdziwy zrzut. Instalacja bez środowiska graficznego jest w osobnym tutorialu - tutaj różnice: instalator w oknach, wybór środowiska pulpitu i pierwsze logowanie w GNOME.

W przykładzie: nazwa hosta stacja, domena egzamin.local, użytkownik bartosz, hasło ZAQ!2wsx. Na egzaminie wpisuje się wartości z arkusza.

O haśle ZAQ!2wsx: to hasło do nauki, nie do ochrony - jedno wspólne hasło na kilkanaście maszyn do ćwiczeń oszczędza czas, a znają je wszyscy, którzy zdawali INF.02. Na komputerze, który naprawdę pracuje w sieci, każde konto dostaje własne, długie i losowe hasło.

  1. Etap 1: Przygotowanie maszyny wirtualnej

    Kroki 1-2

    Krok 1: Nowa maszyna w VirtualBox

    ok. 3 min

    W VirtualBox wybierz Maszyna → Nowa: typ Linux, wersja Debian (64-bit), obraz debian-13.7.0-amd64-netinst.iso. Środowisko graficzne potrzebuje więcej zasobów niż serwer: przydziel 4096 MB pamięci, 2-4 procesory i dysk 30 GB. W Ekran ustaw 128 MB pamięci wideo i kontroler VMSVGA. Karta sieciowa w trybie NAT - obraz netinst pobiera GNOME z internetu (ok. 1400 pakietów).

    Typowe błędy

    Od VirtualBox 7 po wskazaniu obrazu ISO kreator włącza instalację nienadzorowaną - system instaluje się sam, z użytkownikiem vboxuser. Zaznacz „Pomiń instalację nienadzorowaną”. Przy 2 GB RAM GNOME działa, ale wyraźnie się przycina.

  2. Krok 2: Menu rozruchowe: Graphical install

    ok. 1 min

    Po uruchomieniu maszyny pojawia się menu instalatora. Podświetlone jest Graphical install - instalator graficzny. To ten sam instalator co tekstowy („Install”), tylko w oknach. Enter.

    Typowe błędy

    Jeśli przez ok. 30 sekund nie naciśniesz żadnego klawisza, ruszy instalacja z syntezą mowy. Wystarczy wcisnąć strzałkę.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 2
  3. Etap 2: Język, kraj, klawiatura

    Kroki 3-6

    Krok 3: Jak poruszać się po instalatorze graficznym

    ok. 1 min

    Instalator graficzny obsłużysz myszą, ale klawiatura jest szybsza:

    • strzałki - przesuwanie po liście,
    • Tab - przejście między polami i przyciskami,
    • Spacja - zaznaczenie pola wyboru albo przycisku opcji,
    • Enter - to samo co przycisk Dalej (na liście wyboru oprogramowania - patrz niżej - działa inaczej).

    Pierwszy ekran (wybór języka) jest jeszcze po angielsku. Na dole każdego ekranu są przyciski Zrzut ekranu, Wstecz i Dalej.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 3
  4. Krok 4: Język: Polish - Polski

    ok. 1 min

    Wpisz z klawiatury Polish - lista przeskoczy do tej pozycji (w instalatorze graficznym działa wyszukiwanie po całym słowie, nie tylko po pierwszej literze). Enter.

    Typowe błędy

    Sama litera P trafia na Persian (perski). Sprawdź, co jest podświetlone, zanim naciśniesz Enter.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 4
  5. Krok 5: Lokalizacja: Polska

    ok. 1 min

    Polska jest już zaznaczona. Lokalizacja ustawia strefę czasową (Europe/Warsaw) i ustawienia regionalne pl_PL.UTF-8. Enter.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 5
  6. Krok 6: Klawiatura: polski

    ok. 1 min

    Układ polski (programisty) jest zaznaczony domyślnie. Enter. Instalator wykrywa kartę sieciową i pobiera adres z DHCP - to trwa kilka sekund.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 6
  7. Etap 3: Sieć, hasła i użytkownik

    Kroki 7-13

    Krok 7: Nazwa hosta

    ok. 1 min

    Pole zawiera podpowiedź vbox, już zaznaczoną - wystarczy pisać, a podpowiedź zniknie.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 7
  8. Krok 8: Nazwa hosta: stacja

    ok. 1 min

    Wpisz nazwę komputera, np. stacja. Nazwa hosta to jedno słowo: małe litery, cyfry i myślnik, bez spacji i polskich znaków. Enter.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 8
  9. Krok 9: Nazwa domeny

    ok. 1 min

    Pole domeny jest puste. Wpisz domenę z arkusza, np. egzamin.local (w domu może zostać puste). Pełna nazwa komputera to wtedy stacja.egzamin.local. Enter.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 9
  10. Krok 10: Hasło roota - dwa razy

    ok. 2 min

    Wpisz hasło administratora (root), Tab, potem Spacja zaznacza Pokaż hasło - widać, co wpisano. Tab przechodzi do pola Potwierdź hasło - wpisz je drugi raz. Enter.

    Typowe błędy

    Jeśli zostawisz oba pola puste, konto root zostanie zablokowane, a pierwszy użytkownik dostanie uprawnienia przez sudo (tak działa Ubuntu). Gdy hasło roota jest ustawione - jak tutaj - zwykły użytkownik nie trafia do grupy sudo. Na końcu tutorialu jest, jak to naprawić.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 10
  11. Krok 11: Pełna nazwa użytkownika

    ok. 1 min

    Instalator zakłada zwykłe konto do codziennej pracy. Pełna nazwa może mieć spacje i wielkie litery, np. Bartosz Bryniarski - to ona pokaże się na ekranie logowania. Enter.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 11
  12. Krok 12: Nazwa użytkownika (login)

    ok. 1 min

    Instalator sam podpowiada login z pierwszego słowa pełnej nazwy, małymi literami: bartosz. Jeśli arkusz podaje inny login, wpisz go - podpowiedź jest zaznaczona, więc zniknie po pierwszym znaku. Enter.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 12
  13. Krok 13: Hasło użytkownika

    ok. 2 min

    Tak samo jak przy roocie: hasło, Tab, Spacja (Pokaż hasło), Tab, hasło drugi raz. Enter.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 13
  14. Etap 4: Dysk

    Kroki 14-19

    Krok 14: Partycjonowanie: przewodnik - cały dysk

    ok. 1 min

    Instalator pyta o sposób podziału dysku. Na pusty dysk maszyny wirtualnej wystarczy Przewodnik - cały dysk (podświetlony domyślnie). Enter.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 14
  15. Krok 15: Wybór dysku

    ok. 1 min

    Na liście jest jeden dysk: SCSI1 (0,0,0) (sda) - 32.2 GB ATA VBOX HARDDISK. Enter.

    Typowe błędy

    Wszystkie dane na wybranym dysku zostaną usunięte. Na komputerze z innym systemem upewnij się, że wybierasz właściwy dysk.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 15
  16. Krok 16: Schemat: wszystko na jednej partycji

    ok. 1 min

    Wszystko na jednej partycji - zalecane dla nowych użytkowników. Enter.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 16
  17. Krok 17: Podsumowanie partycji

    ok. 1 min

    Instalator pokazuje plan: partycja nr 1 z systemem plików ext4 montowana jako / i partycja nr 5
    - przestrzeń wymiany (swap). Podświetlone jest Zakończ partycjonowanie i zapisz zmiany na dysku. Enter.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 17
  18. Krok 18: Zapisać zmiany na dyskach? - Tak

    ok. 1 min

    Domyślnie zaznaczone jest Nie. Strzałka ↓ na Tak i Enter - dopiero teraz instalator formatuje dysk i instaluje system podstawowy.

    Typowe błędy

    Enter przy zaznaczonym Nie wraca do podsumowania partycji. Wygląda to jak zawieszenie instalatora, a to tylko domyślna odpowiedź.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 18
  19. Krok 19: Instalacja systemu podstawowego

    ok. 4 min

    Pasek postępu: instalator rozpakowuje i konfiguruje podstawowe pakiety oraz jądro Linuksa. Kilka minut.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 19
  20. Etap 5: Menedżer pakietów i oprogramowanie

    Kroki 20-27

    Krok 20: Dodatkowy nośnik - Nie

    ok. 1 min

    Pytanie o kolejne płyty instalacyjne dotyczy zestawów DVD. Obraz netinst pobiera resztę z internetu, więc zostaw Nie i Enter.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 20
  21. Krok 21: Kraj serwera lustrzanego

    ok. 1 min

    Polska jest zaznaczona - pakiety będą pobierane z polskiego serwera. Enter.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 21
  22. Krok 22: Serwer lustrzany: deb.debian.org

    ok. 1 min

    Zostaw deb.debian.org - to adres, który sam kieruje do najbliższego serwera. Enter.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 22
  23. Krok 23: Serwer pośredniczący (proxy) - puste

    ok. 1 min

    W domu i w szkolnej sieci bez proxy pole zostaje puste. Enter.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 23
  24. Krok 24: Konkurs popularności pakietów - Nie

    ok. 1 min

    Udział w statystykach popularity-contest jest dobrowolny. Zostaw Nie i Enter.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 24
  25. Krok 25: Wybór oprogramowania: GNOME

    ok. 2 min

    To najważniejszy ekran tego tutorialu. Domyślnie zaznaczone są:

    • Podstawowe składniki środowiska graficznego Debiana,
    • ... Środowisko GNOME,
    • Podstawowe narzędzia systemowe.

    To dokładnie to, czego potrzebujesz. Inne środowiska (Xfce, KDE Plasma, Cinnamon, MATE, LXDE, LXQt) zaznacza się Spacją zamiast GNOME - wybierz jedno. Serwer SSH możesz dołożyć, jeśli będziesz łączyć się z tą maszyną zdalnie.

    Typowe błędy

    Enter na liście nie przechodzi dalej - przełącza zaznaczenie podświetlonej pozycji. Jedno nieuważne naciśnięcie odznacza „Podstawowe składniki środowiska graficznego” i system zainstaluje się bez pulpitu.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 25
  26. Krok 26: Tab na przycisk Dalej

    ok. 1 min

    Naciśnij Tab - przycisk Dalej dostaje ramkę fokusu. Dopiero teraz Enter.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 26
  27. Krok 27: Pobieranie i instalacja GNOME

    ok. 15 min

    Instalator pobiera i instaluje ok. 1400 pakietów (GNOME, Firefox, LibreOffice i narzędzia). To najdłuższy etap: przy dobrym łączu kilkanaście minut.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 27
  28. Etap 6: Program rozruchowy GRUB

    Kroki 28-31

    Krok 28: Instalacja programu rozruchowego GRUB

    ok. 1 min

    Na koniec instalator dokłada program rozruchowy GRUB.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 28
  29. Krok 29: Zainstalować GRUB na głównym dysku? - Tak

    ok. 1 min

    Instalator wykrył, że to jedyny system na komputerze. Tak jest zaznaczone. Enter.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 29
  30. Krok 30: Urządzenie dla GRUB-a: /dev/sda

    ok. 1 min

    Domyślnie podświetlone jest Wprowadź urządzenie ręcznie. Strzałka ↓ na /dev/sda i Enter.

    Typowe błędy

    Enter na Wprowadź urządzenie ręcznie otwiera pole tekstowe - trzeba by wpisać /dev/sda samemu. Bez GRUB-a na dysku maszyna po restarcie nie uruchomi systemu.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 30
  31. Krok 31: Instalacja zakończona

    ok. 1 min

    Instalator sam wysuwa obraz z wirtualnego napędu. Enter (Dalej) uruchamia maszynę ponownie.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 31
  32. Etap 7: Pierwsze uruchomienie

    Kroki 32-35

    Krok 32: Ekran logowania GDM

    ok. 1 min

    Po restarcie i krótkim menu GRUB pojawia się ekran logowania GNOME (GDM) z pełną nazwą użytkownika - Bartosz Bryniarski. Enter na nazwie.

    Typowe błędy

    Pierwszy start trwa dłużej i przez chwilę widać tylko czarny ekran z komunikatami jądra (w maszynie wirtualnej także ostrzeżenie vmwgfx ... unsupported hypervisor). To normalne - GDM pojawia się po kilkudziesięciu sekundach.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 32
  33. Krok 33: Hasło użytkownika

    ok. 1 min

    Wpisz hasło użytkownika (nie roota) i Enter. Koło zębate w prawym dolnym rogu pozwala wybrać sesję - GNOME (Wayland, domyślna) albo GNOME on Xorg.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 33
  34. Krok 34: Powitanie: przewodnik po GNOME

    ok. 1 min

    Przy pierwszym logowaniu GNOME proponuje przewodnik. Pomiń albo Rozpocznij przewodnik, jeśli pierwszy raz widzisz GNOME.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 34
  35. Krok 35: Pulpit GNOME

    ok. 1 min

    GNOME startuje w widoku czynności: na dole pasek ulubionych programów (Firefox, Pliki, Centrum oprogramowania...), na górze wyszukiwarka. Klawisz Super (z logo Windows) przełącza między widokiem czynności a pulpitem.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 35
  36. Etap 8: Sprawdzenie systemu

    Kroki 36-39

    Krok 36: Terminal: Super i „terminal”

    ok. 1 min

    Naciśnij Super i wpisz terminal - wyszukiwarka od razu pokazuje program Terminal. Enter.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 36
  37. Krok 37: Sprawdzenie: nazwa i sieć

    ok. 2 min
    hostnamectl; ip -br a
    
    • Static hostname: stacja i Operating System: Debian GNU/Linux 13 (trixie),
    • enp0s3 UP 10.0.2.15/24 - karta sieciowa z adresem z DHCP (sieć NAT VirtualBoxa).

    W wersji z GNOME siecią zarządza NetworkManager (ikona w prawym górnym rogu), a nie plik /etc/network/interfaces jak w wersji serwerowej.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 37
  38. Krok 38: sudo nie działa - „nie jest w pliku sudoers”

    ok. 1 min
    sudo apt update
    

    Debian odpowiada „bartosz nie jest w pliku sudoers” - bo przy instalacji ustawiono hasło roota.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 38
  39. Krok 39: Dodanie użytkownika do grupy sudo

    ok. 2 min

    Przełącz się na roota i dopisz użytkownika do grupy sudo:

    su -
    usermod -aG sudo bartosz
    groups bartosz
    exit
    

    su - pyta o hasło roota. groups bartosz pokazuje już sudo na liście. Zmiana zadziała po wylogowaniu i ponownym zalogowaniu (w GNOME: menu w prawym górnym rogu → Wyloguj).

    Typowe błędy

    su bez myślnika nie wczytuje środowiska roota i w Debianie nie znajdzie polecenia usermod (brak /usr/sbin w PATH). Pisz su -.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 39

Podgląd

Sprawdź się

Pytania egzaminacyjne z tego zakresu w trybie nauki:

Instalacja Debiana 13 w trybie tekstowym w VirtualBox

INF.02Debian 13.7 (trixie), VirtualBox 7.1ok. 40 min

Instalacja Debiana 13 w trybie tekstowym w VirtualBox, po polsku: hasło roota, użytkownik, dysk, wybór oprogramowania Spacją, GRUB i sprawdzenie systemu.

Konta i grupy użytkowników w Linuksie: useradd, groupadd, usermod

INF.02Debian 13.7 (trixie), VirtualBox 7.1ok. 30 min

Konta i grupy w Debianie z konsoli: useradd, adduser, passwd, groupadd, usermod -aG, chage, blokada konta i sprawdzanie id oraz /etc/passwd.

Autor: , licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony). Zasady wykorzystania.

Potwierdzenie

Informacja