Przejdź do głównej treści
INF.0228 kroków · ok. 45 min · poziom podstawowy

Instalacja Ubuntu Server 26.04 LTS w VirtualBox

Oprogramowanie: Ubuntu Server 26.04.1 LTS, VirtualBox 7.1

Ubuntu Server 26.04 LTS w VirtualBox krok po kroku: instalator Subiquity po polsku, LVM, użytkownik, SSH, cloud-init i powiększenie dysku.

Instalacja Ubuntu Server 26.04.1 LTS (bez środowiska graficznego) w maszynie wirtualnej VirtualBox. Każdy ekran to prawdziwy zrzut. Ubuntu Server ma inny instalator niż Debian (Subiquity) i kilka własnych zwyczajów: brak hasła roota (od razu sudo), dysk w LVM wykorzystany tylko w połowie, komunikaty cloud-init po pierwszym starcie - wszystkie są opisane przy krokach.

W przykładzie: nazwa serwera serwer, użytkownik bartosz, hasło ZAQ!2wsx. Na egzaminie wpisuje się wartości z arkusza.

O haśle ZAQ!2wsx: to hasło do nauki, nie do ochrony - jedno wspólne hasło na kilkanaście maszyn do ćwiczeń oszczędza czas. Na serwerze, który naprawdę działa w sieci, każde konto dostaje własne, długie i losowe hasło, a do SSH loguje się kluczem.

  1. Etap 1: Przygotowanie maszyny wirtualnej

    Kroki 1-2

    Krok 1: Nowa maszyna w VirtualBox

    ok. 3 min

    Maszyna → Nowa: typ Linux, wersja Ubuntu (64-bit), obraz ubuntu-26.04.1-live-server-amd64.iso (z ubuntu.com/download/server). Przydziel 4096 MB pamięci (instalator działa z obrazu w RAM-ie i przy 2 GB bywa bardzo wolny), 2 procesory i dysk 25 GB. Karta sieciowa: NAT.

    Typowe błędy

    Zaznacz „Pomiń instalację nienadzorowaną” - inaczej VirtualBox zainstaluje system sam, z użytkownikiem vboxuser.

  2. Krok 2: Menu GRUB: Try or Install Ubuntu Server

    ok. 1 min

    Po starcie maszyny jest menu GRUB obrazu instalacyjnego z jedną pozycją Try or Install Ubuntu Server. Enter (albo poczekaj kilka sekund).

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 2
  3. Etap 2: Język, klawiatura, typ instalacji

    Kroki 3-6

    Krok 3: Instalator Subiquity i sterowanie

    ok. 1 min

    Ubuntu Server ma własny instalator tekstowy Subiquity - inny niż instalator Debiana. Ładuje się ok. minuty. Sterowanie:

    • strzałki i Tab - przejście między polami i przyciskami,
    • Spacja - zaznaczenie pola [ ] / ( ),
    • Enter - zatwierdzenie; aktywny element jest zielony (przyciski) albo podświetlony.

    Przyciski [ Gotowe ] i [ Wstecz ] są na dole ekranu.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 3
  4. Krok 4: Język: Polski

    ok. 1 min

    Lista języków jest krótka. Strzałką ↓ zejdź na Polski (12 pozycji pod podświetlonym English) i Enter.

    Typowe błędy

    Tuż nad Polski jest Occitan - wybrany przez pomyłkę daje układ klawiatury francuski. Wróć klawiszem Esc i wybierz jeszcze raz.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 4
  5. Krok 5: Klawiatura: Polish

    ok. 1 min

    Układ Polish, wariant Polish jest ustawiony na podstawie języka. [ Gotowe ] jest aktywne - Enter.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 5
  6. Krok 6: Rodzaj instalacji: Ubuntu Server

    ok. 1 min

    Zostaw (X) Ubuntu Server - pełny zestaw narzędzi serwerowych. Wersja minimized jest dla maszyn, na które nikt się nie loguje (np. kontenery) i brakuje w niej wielu poleceń. Enter (Gotowe).

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 6
  7. Etap 3: Sieć i pakiety

    Kroki 7-9

    Krok 7: Sieć: adres z DHCP

    ok. 1 min

    Instalator wykrył kartę enp0s3 i dostał adres 10.0.2.15/24 z DHCP (sieć NAT VirtualBoxa). Adres statyczny ustawisz po instalacji w netplanie - to osobny tutorial. Enter (Gotowe).

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 7
  8. Krok 8: Proxy - puste

    ok. 1 min

    Bez serwera pośredniczącego pole zostaje puste. Enter.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 8
  9. Krok 9: Serwer lustrzany: pl.archive.ubuntu.com

    ok. 1 min

    Instalator sam wybrał polski serwer http://pl.archive.ubuntu.com/ubuntu/ i sprawdził go („This mirror location passed tests”). Enter.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 9
  10. Etap 4: Dysk

    Kroki 10-14

    Krok 10: Dysk: cały dysk z LVM

    ok. 1 min

    Domyślnie: (X) Wykorzystaj cały dysk i [X] Skonfiguruj ten dysk jako grupę LVM, bez szyfrowania. Tak zostaw. Tab przenosi kolejno przez opcje aż do przycisków na dole.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 10
  11. Krok 11: Tab na Gotowe

    ok. 1 min

    Przejdź Tab do [ Gotowe ] (zielony) i Enter.

    Typowe błędy

    Przy zbyt wielu naciśnięciach Tab aktywne staje się [ Wstecz ] - Enter cofa wtedy do ekranu serwera lustrzanego.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 11
  12. Krok 12: Podsumowanie: tylko połowa dysku na /

    ok. 2 min

    Plan instalatora: /boot 2 GB i / 11,496 GB na woluminie logicznym ubuntu-lv. Grupa ubuntu-vg ma jednak 22,996 GB, a 11,5 GB zostaje wolne („dostępna przestrzeń”). To celowe zachowanie Subiquity - zostawia zapas na migawki LVM. Na końcu tutorialu jest, jak powiększyć / na cały dysk. [ Gotowe ] - Enter.

    Typowe błędy

    Jeśli arkusz wymaga konkretnego rozmiaru partycji, przejdź do niej na liście (Enter na ubuntu-lv → Edit) i wpisz rozmiar albo zostaw pole puste - wtedy wolumin zajmie całą wolną przestrzeń.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 12
  13. Krok 13: Potwierdź destrukcyjne działanie

    ok. 1 min

    Okno ostrzega, że dysk zostanie sformatowany. Aktywne jest [ Nie ].

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 13
  14. Krok 14: Kontynuuj

    ok. 1 min

    Strzałka ↓ na [ Kontynuuj ] i Enter. Instalator zaczyna kopiować system w tle, a w tym czasie pyta o resztę.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 14
  15. Etap 5: Użytkownik i usługi

    Kroki 15-20

    Krok 15: Profil: użytkownik i nazwa serwera

    ok. 1 min

    Pięć pól, przechodzenie Tab:

    • Twoje imię - pełna nazwa, np. Bartosz Bryniarski,
    • Your servers name - nazwa hosta, np. serwer,
    • Wybierz nazwę użytkownika - login, np. bartosz,
    • Ustaw hasło i Potwierdź hasło.

    Ubuntu nie ma osobnego hasła roota: pierwszy użytkownik od razu może używać sudo.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 15
  16. Krok 16: Profil wypełniony

    ok. 2 min

    Gdy wszystkie pola są poprawne, [ Gotowe ] robi się zielone. Enter.

    Typowe błędy

    Login nie podpowiada się sam (w odróżnieniu od instalatora Debiana i Ubuntu Desktop) - wpisz go ręcznie. Login: małe litery, cyfry, - i _, bez spacji i polskich znaków.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 16
  17. Krok 17: Ubuntu Pro - pomiń

    ok. 1 min

    Ubuntu Pro to płatna (dla firm) rozszerzona obsługa aktualizacji. Zostaw (X) Skip for now i Enter (Kontynuuj). Można to włączyć później poleceniem pro attach.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 17
  18. Krok 18: SSH: zaznacz „Zainstaluj serwer SSH”

    ok. 1 min

    Serwer OpenSSH przyda się, żeby pracować na maszynie z Windowsa przez PuTTY albo ssh. Pole [ ] Zainstaluj serwer SSH jest aktywne - naciśnij Spacja.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 18
  19. Krok 19: SSH zaznaczony

    ok. 1 min

    [X] Zainstaluj serwer SSH i [X] Pozwól na używanie haseł przez SSH. Przejdź Tab do [ Gotowe ] i Enter.

    Typowe błędy

    Bez tego pola na świeżym serwerze nie ma sshd - trzeba go doinstalować: sudo apt install openssh-server.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 19
  20. Krok 20: Polecane snapy - nic nie zaznaczaj

    ok. 1 min

    Lista dodatkowych programów w formacie snap (Nextcloud, microk8s, PowerShell...). Na egzaminie i do nauki niczego tu nie zaznaczaj. Tab na [ Gotowe ] i Enter.

    Typowe błędy

    Enter na pozycji listy otwiera opis pakietu, a nie przechodzi dalej. Zaznacza się Spacją.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 20
  21. Etap 6: Instalacja i pierwsze uruchomienie

    Kroki 21-25

    Krok 21: Instalacja i aktualizacje

    ok. 6 min

    Instalator kończy kopiowanie, instaluje jądro, GRUB-a, serwer SSH i od razu pobiera aktualizacje bezpieczeństwa („downloading and installing security updates”). To kilka minut.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 21
  22. Krok 22: Instalacja zakończona - Uruchom ponownie

    ok. 1 min

    Nagłówek Installation complete!. Wybierz [ Uruchom ponownie ] (strzałka ↓) i Enter. Instalator poprosi o wyjęcie nośnika - w VirtualBox: Urządzenia → Napędy optyczne → Usuń dysk z napędu wirtualnego, potem Enter.

    Typowe błędy

    [ View full log ] pokazuje pełny dziennik instalacji. Nie ma w nim widocznego przycisku zamknięcia, który reagowałby na Enter - jeśli tam trafisz, a instalacja jest już zakończona, wyjmij obraz ISO i zrestartuj maszynę (Maszyna → Resetuj).

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 22
  23. Krok 23: Komunikaty cloud-init zasłaniają logowanie

    ok. 1 min

    Po pierwszym starcie na ekranie przewijają się komunikaty cloud-init (generowanie kluczy SSH serwera z obrazkami „randomart”). Znak zachęty serwer login: jest wyżej i komunikaty go zasłoniły. Naciśnij Enter.

    Typowe błędy

    To nie zawieszenie ani błąd - cloud-init przy pierwszym uruchomieniu kończy konfigurację w tle, a jego komunikaty lądują na konsoli.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 23
  24. Krok 24: Logowanie

    ok. 1 min

    Przy serwer login: wpisz bartosz, Enter, potem hasło (nic się nie wyświetla przy wpisywaniu).

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 24
  25. Krok 25: Zalogowany: komunikat powitalny

    ok. 1 min

    Po zalogowaniu Ubuntu wyświetla MOTD - wersję systemu, obciążenie, liczbę aktualizacji do zainstalowania. Znak zachęty bartosz@serwer:~$ oznacza zwykłego użytkownika ($, nie #).

    Typowe błędy

    Adres w MOTD (IPv4 address for eth0) bywa nieaktualny zaraz po instalacji - prawdziwy adres sprawdzisz poleceniem ip -br a.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 25
  26. Etap 7: Sprawdzenie i powiększenie dysku

    Kroki 26-28

    Krok 26: Sprawdzenie: nazwa i sieć

    ok. 2 min
    hostnamectl; ip -br a
    

    Static hostname: serwer, Operating System: Ubuntu 26.04.1 LTS i karta enp0s3 z adresem 10.0.2.15/24.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 26
  27. Krok 27: Sprawdzenie: zajętość dysku i wolne miejsce w LVM

    ok. 2 min
    df -h /
    sudo vgs
    

    / ma 12 GB, a vgs pokazuje w grupie ubuntu-vg VFree 11,50g - niewykorzystaną połowę dysku. sudo pyta o hasło użytkownika (bartosz).

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 27
  28. Krok 28: Powiększenie / na cały dysk: lvextend

    ok. 2 min
    sudo lvextend -r -l +100%FREE /dev/ubuntu-vg/ubuntu-lv
    df -h /
    
    • -l +100%FREE - dodaj całą wolną przestrzeń grupy,
    • -r - od razu powiększ system plików ext4 (resize2fs), na żywo, bez odmontowywania.

    Po chwili df -h / pokazuje 23 GB.

    Typowe błędy

    Bez -r wolumin urośnie, ale system plików nie - df dalej pokaże 12 GB. Wtedy dopisz sudo resize2fs /dev/ubuntu-vg/ubuntu-lv.

    Zrzut ekranu po tym kroku
    Zrzut ekranu po kroku 28

Podgląd

Sprawdź się

Pytania egzaminacyjne z tego zakresu w trybie nauki:

Instalacja Debiana 13 w trybie tekstowym w VirtualBox

INF.02Debian 13.7 (trixie), VirtualBox 7.1ok. 40 min

Instalacja Debiana 13 w trybie tekstowym w VirtualBox, po polsku: hasło roota, użytkownik, dysk, wybór oprogramowania Spacją, GRUB i sprawdzenie systemu.

Połączenie SSH z Windows przez PuTTY do serwera Debian

INF.02Debian 13.7 (trixie), OpenSSH 10.0, PuTTY 0.85, Windows 10 22H2, VirtualBox 7.1ok. 25 min

Serwer SSH na Debianie 13 (openssh-server, systemctl enable) i połączenie z Windows przez PuTTY: port 22, odcisk klucza, logowanie.

Autor: , licencja CC BY-NC 4.0 - kopiowanie i przeróbki do celów niekomercyjnych, z podaniem autora i źródła (link do tej strony). Zasady wykorzystania.

Potwierdzenie

Informacja