Utrwalanie to etap obróbki fotochemicznej materiału fotograficznego, którego celem jest usunięcie z emulsji nienaświetlonych i niewywołanych halogenków srebra, np. bromku srebra AgBr. Dzięki temu obraz przestaje być wrażliwy na światło i może być oglądany przy normalnym oświetleniu.
Na czym polega reakcja?
W utrwalaczu najczęściej działa tiosiarczan sodu lub tiosiarczan amonu. Substancje te rozpuszczają nierozpuszczalne halogenki srebra, tworząc związki kompleksowe srebra łatwe do wypłukania z emulsji.
Przykładowa reakcja:
AgBr + Na2S2O3 → Na[AgS2O3] + NaBr
W równaniu AgBr oznacza bromek srebra obecny w materiale światłoczułym, a Na2S2O3 to tiosiarczan sodu, czyli składnik utrwalacza.
Kolejność w procesie czarno-białym
Typowa obróbka materiału halogenosrebrowego przebiega następująco:
- wywoływanie – redukcja naświetlonych halogenków srebra do srebra metalicznego,
- przerywanie lub płukanie pośrednie – zatrzymanie działania wywoływacza,
- utrwalanie – usunięcie nienaświetlonych halogenków srebra,
- płukanie końcowe – usunięcie resztek chemikaliów,
- suszenie.
Dlaczego to ważne na egzaminie?
Jeżeli w pytaniu pojawia się reakcja bromku srebra z tiosiarczanem sodu i powstaje rozpuszczalny kompleks srebra, chodzi o utrwalanie, a nie o wywoływanie, naświetlanie ani zwykłe płukanie.