Metrum 4/4
Słownik kwalifikacji AUD.08 - Montaż dźwięku
Metrum 4/4 oznacza, że każdy takt utworu składa się z czterech miar, a jednostką miary jest ćwierćnuta. To najczęściej spotykane metrum w muzyce popularnej - dlatego w języku angielskim nazywa się je common time, a w zapisie nutowym bywa oznaczane literą C.
Jak czytać zapis 4/4
Metrum zapisuje się jak ułamek, ale nie jest to ułamek do obliczania:
- górna liczba (4) - ile miar jest w takcie,
- dolna liczba (4) - jaka wartość rytmiczna jest jedną miarą (4 = ćwierćnuta, 8 = ósemka, 2 = półnuta).
Takt 4/4 można więc wypełnić np. czterema ćwierćnutami, dwiema półnutami, jedną całą nutą albo ośmioma ósemkami.
Akcenty w metrum 4/4
Takt liczy się „raz, dwa, trzy, cztery”. Miary nie są równoważne:
- raz - miara mocna (najsilniejszy akcent),
- trzy - miara półmocna,
- dwa i cztery - miary słabe.
W muzyce rozrywkowej często akcentuje się dodatkowo miary 2 i 4 - np. werbel w perkusji uderza właśnie na „dwa” i „cztery”.
Metrum 4/4 a inne metra
| Metrum | Miar w takcie | Jednostka | Liczenie |
|---|---|---|---|
| 2/4 | 2 | ćwierćnuta | raz, dwa |
| 3/4 | 3 | ćwierćnuta | raz, dwa, trzy (np. walc) |
| 4/4 | 4 | ćwierćnuta | raz, dwa, trzy, cztery |
| 6/8 | 6 | ósemka | dwie grupy po trzy ósemki |
Metrum a tempo - ile trwa takt
Samo metrum nie mówi, ile sekund trwa takt - do tego potrzebne jest tempo w BPM (uderzenia na minutę). Długość jednej miary i całego taktu:
[ t_{\text{miary}} = \frac{60}{\text{BPM}} \qquad t_{\text{taktu}} = n \cdot \frac{60}{\text{BPM}} ]
gdzie (n) to liczba miar w takcie (w metrum 4/4: (n = 4)).
Przykład dla 120 BPM: jedna miara trwa (\frac{60}{120} = 0{,}5) s, a takt 4/4 trwa (4 \cdot 0{,}5 = 2) s.
| Tempo | Miara | Takt 4/4 |
|---|---|---|
| 60 BPM | 1 s | 4 s |
| 90 BPM | 0,67 s | 2,67 s |
| 120 BPM | 0,5 s | 2 s |
Metrum 4/4 w programie DAW
W programie DAW metrum mówi, jak podzielić oś czasu na takty i miary. Licznik w trybie BARS/BEATS pokazuje pozycję jako takt|miara|ticki: 1|1|000, 1|2|000, 1|3|000, 1|4|000, a następna miara to już 2|1|000 - początek drugiego taktu. Przy 120 BPM pozycja 2|1|000 wypada po 2 sekundach, a 3|1|000 po 4 sekundach.
Poprawnie ustawione metrum i tempo są potrzebne przy cięciu nagrania do rytmu, kwantyzacji, ustawianiu pętli i automatyki oraz synchronizacji efektów z muzyką.
Na egzaminie
W kwalifikacji AUD.08 metrum 4/4 łączy się zwykle z tempem: trzeba obliczyć, po ilu sekundach zaczyna się dany takt albo jaką pozycję pokaże licznik. Zasada: początek taktu (k) wypada po ((k - 1) \cdot 4 \cdot \frac{60}{\text{BPM}}) sekundach.