Lokalizacja binauralna
Słownik kwalifikacji AUD.09 - Realizacja nagrań dźwiękowych
Co to jest lokalizacja binauralna?
Lokalizacja binauralna to psychoakustyczne wrażenie określania kierunku i położenia źródła dźwięku dzięki słyszeniu obuusznemu. Mózg porównuje sygnały docierające do lewego i prawego ucha i na tej podstawie ocenia, skąd dochodzi dźwięk.
W pytaniach egzaminacyjnych sformułowanie „psychoakustyczne wrażenie lokalizacji źródła dźwięku” najczęściej odnosi się właśnie do lokalizacji binauralnej.
Najważniejsze mechanizmy
Do lokalizacji przestrzennej wykorzystywane są głównie:
- różnice czasu dotarcia dźwięku do uszu — ITD, czyli Interaural Time Difference,
- różnice poziomu dźwięku między uszami — ILD, czyli Interaural Level Difference,
- zmiany barwy wynikające z kształtu małżowiny usznej, głowy i tułowia — opisuje je funkcja HRTF,
- odbicia od pomieszczenia, które pomagają ocenić odległość i przestrzeń.
Przykład
Jeśli źródło dźwięku znajduje się z lewej strony, fala akustyczna zwykle dotrze szybciej i z większym poziomem do lewego ucha niż do prawego. Mózg interpretuje te różnice jako informację o kierunku.
Znaczenie w realizacji dźwięku
Lokalizacja binauralna jest ważna przy:
- nagraniach binauralnych,
- miksie stereofonicznym,
- projektowaniu dźwięku przestrzennego,
- odsłuchu na słuchawkach,
- realizacji efektów 3D audio.
Uwaga egzaminacyjna
Nie należy mylić lokalizacji binauralnej z konwersją stereofoniczną ani z ogólnym dekodowaniem przestrzennym. Efekt Haasa również dotyczy percepcji przestrzennej, ale opisuje głównie wpływ opóźnionych odbić na postrzeganie kierunku dźwięku.