Przejdź do głównej treści

Poziom ciśnienia akustycznego SPL

Słownik kwalifikacji AUD.09 - Realizacja nagrań dźwiękowych

SPL to skrót od angielskiego Sound Pressure Level, czyli poziom ciśnienia akustycznego. To fizyczna miara tego, jak „mocny” jest dźwięk w danym punkcie - wyrażona w decybelach (dB SPL) względem ciśnienia odniesienia 20 µPa, odpowiadającego w przybliżeniu progowi słyszenia.

Ciśnienie akustyczne a jego poziom

Ciśnienie akustyczne ( p ) to drobne zmiany ciśnienia powietrza wywołane falą dźwiękową, mierzone w paskalach (Pa). Ucho odbiera ogromny zakres ciśnień - od milionowych części paskala do kilkudziesięciu paskali - dlatego zamiast paskali używa się skali logarytmicznej, czyli poziomu w decybelach:

[ L_p = 20 \log_{10} \frac{p}{p_0} \quad [\text{dB}], \qquad p_0 = 20\ \mu\text{Pa} ]

Z wzoru wynika praktyczna reguła: dwukrotny wzrost ciśnienia to wzrost poziomu o ok. 6 dB, a dziesięciokrotny - o 20 dB.

Przykładowe poziomy SPL

PoziomPrzykład
0 dBpróg słyszenia (ton 1 kHz)
ok. 30 dBszept, cichy pokój
ok. 60 dBzwykła rozmowa
ok. 85 dBruchliwa ulica; od tego poziomu długotrwała ekspozycja szkodzi słuchowi
ok. 100-110 dBgłośny koncert
ok. 120-130 dBpróg bólu

Wartości są orientacyjne - zależą od odległości od źródła.

SPL a odległość

W wolnej przestrzeni poziom dźwięku ze źródła punktowego spada o około 6 dB przy każdym podwojeniu odległości. Dlatego ten sam głośnik daje inny SPL dla słuchacza w pierwszym rzędzie, a inny na końcu sali.

Jak mierzy się SPL

Poziom mierzy się miernikiem poziomu dźwięku (sonometrem). Mierniki mają filtry korekcyjne:

  • dB(A) - charakterystyka A, zbliżona do czułości ucha przy cichych dźwiękach; używana przy pomiarach hałasu,
  • dB(C) - charakterystyka C, prawie płaska; do pomiaru głośnych dźwięków i niskich częstotliwości,
  • dB(Z) lub bez korekcji - wynik nieważony.

W studiu SPL mierzy się przy kalibracji odsłuchu, a w nagłośnieniu - przy ustawianiu systemu i kontroli poziomu na widowni.

SPL a głośność

Ten sam SPL nie zawsze brzmi równie głośno. Ucho jest najbardziej czułe w zakresie kilku kiloherców (ok. 2-5 kHz), a słabiej słyszy bardzo niskie i bardzo wysokie tony. Opisują to krzywe jednakowej głośności.

Na egzaminie

W AUD.09 pada pytanie: który z tonów 40 Hz, 100 Hz, 4000 Hz i 10 000 Hz o tym samym SPL wyda się najgłośniejszy? Odpowiedź: 4000 Hz - leży w zakresie największej czułości słuchu.

Zobacz też

Potwierdzenie

Informacja