Czynniki rakotwórcze i mutagenne w środowisku pracy

Czynniki rakotwórcze to substancje, mieszaniny lub procesy technologiczne, które mogą powodować nowotwory albo zwiększać ryzyko ich wystąpienia. Czynniki mutagenne mogą powodować trwałe zmiany w materiale genetycznym komórek. W środowisku pracy są one szczególnie istotne, ponieważ wymagają zaostrzonego nadzoru BHP.

Przykłady czynników

Do czynników rakotwórczych lub mutagennych mogą należeć m.in.:
- pyły niektórych rodzajów drewna twardego,
- azbest,
- związki chromu(VI), niklu, benzenu,
- niektóre substancje stosowane w laboratoriach i przemyśle chemicznym,
- promieniowanie jonizujące.

Obowiązki pracodawcy

Jeżeli na stanowisku pracy występuje czynnik rakotwórczy lub mutagenny, pracodawca powinien m.in.:
- ograniczać narażenie pracowników do możliwie najniższego poziomu,
- stosować środki ochrony zbiorowej, np. wentylację, hermetyzację procesu, obudowy,
- zapewniać odpowiednie środki ochrony indywidualnej,
- prowadzić rejestry prac i pracowników narażonych,
- wykonywać badania i pomiary stężeń czynników szkodliwych,
- informować pracowników o zagrożeniach i zasadach bezpiecznej pracy.

Znaczenie wartości NDS

Wyniki pomiarów porównuje się z wartością NDS, czyli najwyższym dopuszczalnym stężeniem. Dla czynników rakotwórczych i mutagennych częstotliwość pomiarów zależy od tego, jaką część wartości NDS wykazał ostatni pomiar.

Przykład egzaminacyjny: jeśli stężenie czynnika rakotwórczego wynosi 0,3 wartości NDS, mieści się w przedziale powyżej 0,1 do 0,5 NDS, dlatego pomiary wykonuje się co najmniej raz na sześć miesięcy.