Drgania mechaniczne, potocznie nazywane wibracjami, to czynnik fizyczny występujący m.in. przy obsłudze młotów kuźniczych, ubijaków, szlifierek, wiertarek, pilarek, pojazdów i maszyn roboczych. Długotrwałe narażenie może prowadzić do chorób układu kostno-stawowego, krążenia, nerwowego oraz do zaburzeń pracy narządów wewnętrznych.
Rodzaje drgań
W BHP wyróżnia się głównie:
- drgania miejscowe – przenoszone przez kończyny górne, np. z rękojeści elektronarzędzia,
- drgania ogólne – przenoszone na całe ciało, np. przez siedzisko operatora maszyny lub podłoże.
Pracownik obsługujący młot kuźniczy może być narażony szczególnie na drgania ogólne oraz miejscowe, zależnie od sposobu pracy i kontaktu z maszyną.
Częstotliwość rezonansowa
Szczególnie niebezpieczne są częstotliwości zbliżone do częstotliwości rezonansowych narządów. Wtedy narząd może drgać silniej, co zwiększa ryzyko uszkodzeń lub zaburzeń jego funkcjonowania.
Przykładowe częstotliwości rezonansowe:
- płuca i serce: 4–9 Hz,
- żołądek: około 8 Hz,
- narządy jamy brzusznej, w tym wątroba: 4,5–10 Hz,
- pęcherz moczowy: 10–18 Hz,
- gałka oczna: 60–90 Hz.
Dlatego dla wątroby, jako narządu jamy brzusznej, szczególnie niebezpieczny jest zakres 4,5–10 Hz.
Profilaktyka
Ograniczanie narażenia na wibracje obejmuje:
- stosowanie maszyn o mniejszym poziomie drgań,
- amortyzację stanowisk, siedzisk i uchwytów,
- właściwą konserwację maszyn,
- skracanie czasu ekspozycji,
- rotację pracowników,
- stosowanie środków ochrony indywidualnej, np. rękawic antywibracyjnych przy drganiach miejscowych.