Hałas ultradźwiękowy to hałas zawierający składowe o bardzo wysokich częstotliwościach, zwykle oceniany w pasmach od około 10 kHz do 40 kHz. Część tych dźwięków może być jeszcze słyszalna jako bardzo wysoki pisk, a część znajduje się już poza typowym zakresem słyszenia człowieka.
Typowe źródła
Hałas ultradźwiękowy powstaje najczęściej tam, gdzie występują bardzo szybkie ruchy elementów maszyn, tarcie, drgania lub przepływ powietrza pod dużym ciśnieniem. Do typowych źródeł należą:
- wysokoobrotowe maszyny włókiennicze,
- maszyny do cięcia, zgrzewania i czyszczenia ultradźwiękowego,
- niektóre narzędzia pneumatyczne,
- urządzenia z szybko wirującymi elementami.
W pytaniach egzaminacyjnych ważna jest zasada: im wyższa prędkość obrotowa i częstotliwość drgań elementów, tym większe prawdopodobieństwo emisji hałasu ultradźwiękowego. Dlatego wysokoobrotowa maszyna włókiennicza jest bardziej typowym źródłem takiego hałasu niż wolnoobrotowa obrabiarka, spalinowy silnik wózka czy spawarka łukowa.
Skutki narażenia
Narażenie na hałas ultradźwiękowy może powodować m.in.:
- zmęczenie,
- bóle głowy,
- rozdrażnienie,
- pogorszenie koncentracji,
- dyskomfort słuchowy.
Nie należy zakładać, że dźwięk niesłyszalny jest bezpieczny. Ocena zagrożenia wymaga pomiarów poziomu ciśnienia akustycznego w odpowiednich pasmach częstotliwości.
Profilaktyka
Ograniczanie narażenia obejmuje obudowy dźwiękochłonne, ekrany akustyczne, izolację źródeł hałasu, właściwą konserwację maszyn, skracanie czasu ekspozycji oraz dobór ochronników słuchu, jeżeli wynika to z oceny ryzyka zawodowego.