Odchyłka walcowości to tolerancja geometryczna określająca, jak bardzo rzeczywista powierzchnia elementu walcowego może odbiegać od idealnego walca. Dotyczy całej powierzchni walcowej, a nie tylko jednego przekroju.
Oznaczenie na rysunku technicznym
W rysunku technicznym odchyłkę walcowości podaje się w ramce tolerancji geometrycznej. Symbol walcowości ma postać znaku przypominającego okrąg ujęty między dwiema liniami. Obok symbolu wpisuje się wartość dopuszczalnej odchyłki, np.:
0,02— maksymalna dopuszczalna odchyłka wynosi 0,02 mm,0,02/300— odchyłka 0,02 mm jest dopuszczalna na długości 300 mm.
Strzałka prowadząca od ramki wskazuje powierzchnię, której dotyczy wymaganie.
Co oznacza w praktyce?
Jeżeli na rysunku wałka podano tolerancję walcowości, to po wykonaniu elementu jego powierzchnia musi mieścić się między dwoma współosiowymi idealnymi walcami oddalonymi od siebie o wartość tolerancji. Dzięki temu kontroluje się jednocześnie błędy okrągłości, prostoliniowości tworzących oraz równomierności kształtu walca.
Typowe zastosowanie
Odchyłkę walcowości stosuje się przy elementach takich jak:
- wałki,
- tuleje,
- sworznie,
- powierzchnie współpracujące w łożyskach,
- elementy wymagające dokładnego obrotu.
Ważne rozróżnienie
Odchyłka walcowości nie jest tym samym co chropowatość powierzchni. Chropowatość opisuje drobne nierówności powierzchni, natomiast walcowość dotyczy ogólnego kształtu geometrycznego elementu.