Stres to reakcja psychofizjologiczna organizmu na wymagania, oczekiwania lub naciski otoczenia. W kontekście BHP ważne jest, że stres nie jest samą sytuacją trudną ani samym czynnikiem powodującym napięcie, lecz reakcją człowieka na te warunki.
W pytaniach egzaminacyjnych poprawna definicja stresu często brzmi: reakcja psychofizjologiczna na oczekiwania otoczenia.
Stres a stresor
Należy odróżnić dwa pojęcia:
- stresor – czynnik wywołujący stres, np. presja czasu, konflikt, nadmierna odpowiedzialność, hałas, przeciążenie pracą,
- stres – reakcja organizmu na stresor, obejmująca reakcje psychiczne i fizjologiczne.
Dlatego odpowiedź „czynnik powodujący napięcie” opisuje raczej stresor, a nie sam stres.
Objawy stresu
Stres może powodować m.in.:
- napięcie mięśniowe,
- przyspieszone bicie serca,
- rozdrażnienie,
- trudności z koncentracją,
- zmęczenie,
- spadek efektywności pracy,
- większe ryzyko błędów i wypadków.
Znaczenie w BHP
Stres w miejscu pracy zalicza się do zagrożeń psychospołecznych. Może wynikać z organizacji pracy, relacji międzyludzkich, przeciążenia obowiązkami lub braku wpływu na sposób wykonywania zadań.
Profilaktyka
Ograniczanie stresu obejmuje m.in.:
- właściwe planowanie pracy,
- jasny podział obowiązków,
- przerwy i regenerację,
- dobrą komunikację w zespole,
- szkolenia i wsparcie przełożonych,
- przeciwdziałanie mobbingowi i konfliktom.
Na egzaminie warto zapamiętać: stres = reakcja organizmu, a stresor = przyczyna stresu.