Tolerancja wymiarowa określa dopuszczalny zakres zmienności wymiaru elementu. W praktyce oznacza, o ile rzeczywisty wymiar wykonanej części może różnić się od wymiaru nominalnego podanego na rysunku technicznym.
Jak obliczyć tolerancję?
Tolerancję oblicza się jako różnicę między największym i najmniejszym dopuszczalnym wymiarem:
T = wymiar maksymalny − wymiar minimalny
Można też skorzystać z odchyłek:
T = odchyłka górna − odchyłka dolna
Przykład z rysunku:
Ø30 0 / -1 oznacza:
- wymiar nominalny: 30 mm,
- odchyłka górna: 0 mm,
- odchyłka dolna: -1 mm,
- wymiar maksymalny: 30 mm,
- wymiar minimalny: 29 mm.
Tolerancja wynosi więc:
30 mm − 29 mm = 1 mm
Ważne rozróżnienie
Tolerancja nie jest tym samym co pojedyncza odchyłka. Odchyłka wskazuje przesunięcie względem wymiaru nominalnego, a tolerancja określa cały dopuszczalny przedział wykonania wymiaru.
Typowy błąd egzaminacyjny
Często uczniowie wybierają wartość jednej odchyłki zamiast obliczyć różnicę między odchyłką górną i dolną. Dla zapisu +2 / -2 tolerancja nie wynosi 2 mm, lecz 4 mm, bo zakres obejmuje wartości od -2 mm do +2 mm.