Zespół wibracyjny to zespół zmian chorobowych powstających u osób długotrwale narażonych na drgania mechaniczne, szczególnie przenoszone przez kończyny górne podczas pracy z narzędziami wibracyjnymi, np. młotami pneumatycznymi, szlifierkami, wiertarkami udarowymi czy piłami mechanicznymi.
Główny mechanizm
Drgania działające na ręce mogą powodować zaburzenia w układzie naczyniowym, nerwowym i kostno-stawowym. Charakterystycznym objawem jest skurcz naczyń krwionośnych w miejscu kontaktu z narzędziem wibracyjnym. Objaw ten może nasilać się w niskiej temperaturze, ponieważ zimno również powoduje zwężenie naczyń.
Typowe objawy
Do objawów zespołu wibracyjnego należą:
- blednięcie palców, tzw. „białe palce”,
- drętwienie i mrowienie dłoni,
- osłabienie czucia dotyku i temperatury,
- ból rąk i nadgarstków,
- obniżenie sprawności manualnej,
- zaburzenia krążenia w palcach.
Znaczenie niskiej temperatury
Praca w temperaturze około 4°C zwiększa ryzyko wystąpienia objawów naczyniowych. Zimno sprzyja skurczowi naczyń, a połączenie zimna i wibracji jest szczególnie niekorzystne dla ukrwienia dłoni.
Profilaktyka
Aby ograniczyć ryzyko zespołu wibracyjnego, należy:
- stosować narzędzia o możliwie niskiej emisji drgań,
- ograniczać czas pracy z narzędziami wibracyjnymi,
- robić przerwy regeneracyjne,
- stosować rękawice ochronne dobrane do warunków pracy,
- chronić dłonie przed zimnem i wilgocią,
- wykonywać badania profilaktyczne pracowników narażonych na drgania.
W pytaniach egzaminacyjnych zespół wibracyjny należy kojarzyć przede wszystkim z drganiami mechanicznymi przenoszonymi na ręce oraz ze skurczem naczyń krwionośnych.