Opór bierny i czynny
Słownik kwalifikacji BPO.02 - Ochrona osób i mienia
Opór bierny to niepodporządkowanie się poleceniu bez używania siły - np. osoba leży, siedzi, trzyma się przedmiotów albo po prostu nie wykonuje polecenia. Opór czynny to przeciwstawianie się z użyciem siły fizycznej - wyrywanie się, odpychanie, szarpanie - ale bez bezpośredniego ataku na życie lub zdrowie osoby interweniującej.
Rozróżnienie ma znaczenie praktyczne: od rodzaju oporu zależy, jakie środki przymusu bezpośredniego wolno zastosować. Zasady ich użycia określa ustawa o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej.
Opór bierny, czynny i czynna napaść - porównanie
| Opór bierny | Opór czynny | Czynna napaść | |
|---|---|---|---|
| Na czym polega | brak współpracy, bez siły | przeciwdziałanie z użyciem siły | bezpośredni atak na osobę |
| Przykłady | siada na ziemi, kładzie się, trzyma się poręczy, ignoruje polecenia | wyrywa się, odpycha, szarpie, zapiera się siłą | uderza, kopie, rzuca się z pięściami lub z przedmiotem |
| Cel zachowania | nie dać się przemieścić | uniemożliwić interwencję | zrobić krzywdę |
Opór bierny - przykłady
- osoba siada lub kładzie się na ziemi i odmawia opuszczenia obiektu,
- trzyma się kurczowo drzwi, poręczy albo innej osoby,
- nie reaguje na polecenia słowne, „robi się bezwładna”.
Wobec oporu biernego stosuje się najmniej dolegliwe środki: polecenia słowne, a gdy nie skutkują - siłę fizyczną w postaci technik transportowych (przenoszenia, prowadzenia). Pałki obronnej wielofunkcyjnej nie używa się do pokonania samego biernego oporu.
Opór czynny - przykłady
- wyrywanie się z uchwytu,
- odpychanie pracownika ochrony,
- szarpanie, zapieranie się z użyciem siły,
- fizyczne blokowanie wykonania czynności.
Wobec oporu czynnego dopuszczalne są silniejsze środki, np. techniki obezwładniające, a w określonych sytuacjach - pałka czy kajdanki. Zawsze obowiązuje zasada proporcjonalności i najmniejszej dolegliwości: wybiera się środek, który pozwoli osiągnąć cel i wyrządzi najmniej szkody.
Czynna napaść
Czynna napaść to bezpośredni zamach na życie lub zdrowie - uderzenie, kopnięcie, atak z niebezpiecznym przedmiotem. Nie jest już oporem, tylko atakiem, i uzasadnia najdalej idące reakcje przewidziane przepisami.
Zasady wspólne
- środek przymusu stosuje się tylko wtedy, gdy jest niezbędny,
- najpierw wezwanie do zachowania zgodnego z prawem,
- użycie środka kończy się, gdy osoba podporządkuje się poleceniom,
- każde użycie dokumentuje się zgodnie z przepisami.
Na egzaminie
Najczęściej padają dwa pytania: „czym jest opór bierny” (niewykonywanie poleceń bez użycia siły) i „czy wobec biernego oporu można użyć pałki” - nie. Jeśli w opisie osoba odpycha, szarpie albo wyrywa się - to opór czynny; jeśli uderza lub kopie - to czynna napaść.