Karboksyhemoglobina
Słownik kwalifikacji BPO.03 - Wykonywanie działań ratowniczych
Karboksyhemoglobina (COHb) to związek powstający po połączeniu hemoglobiny z tlenkiem węgla (CO). Jest to szczególnie niebezpieczne, ponieważ tlenek węgla wiąże się z hemoglobiną około 250 razy trwalej niż tlen.
Dlaczego jest groźna?
Hemoglobina odpowiada za transport tlenu we krwi. Gdy zamiast tlenu przyłączy się do niej tlenek węgla:
- zmniejsza się ilość hemoglobiny zdolnej do przenoszenia tlenu,
- tkanki i narządy ulegają niedotlenieniu,
- objawy zatrucia mogą narastać podstępnie,
- poszkodowany może stracić przytomność mimo pozornie prawidłowego oddechu.
Tlenek węgla jest gazem bezbarwnym, bezwonnym i niedrażniącym, dlatego bywa nazywany „cichym zabójcą”. Powstaje głównie podczas spalania niecałkowitego, np. w pożarach, przy niesprawnych piecach, kotłach, kominkach lub silnikach spalinowych pracujących w zamkniętych pomieszczeniach.
Objawy zatrucia tlenkiem węgla
Typowe objawy to:
- ból i zawroty głowy,
- nudności, wymioty,
- osłabienie,
- senność,
- zaburzenia świadomości,
- duszność,
- utrata przytomności,
- zatrzymanie krążenia w ciężkich przypadkach.
Postępowanie ratownicze
Najważniejsze działania to:
- Zapewnienie bezpieczeństwa ratowników.
- Ewakuacja poszkodowanego ze skażonej atmosfery.
- Podanie tlenu w wysokim stężeniu, najlepiej 100% O₂.
- Monitorowanie funkcji życiowych.
- Wezwanie zespołu ratownictwa medycznego.
W ciężkich zatruciach może być konieczne leczenie w komorze hiperbarycznej.
Ważne na egzaminie
Połączenie hemoglobiny z tlenkiem węgla jest około 250 razy trwalsze niż połączenie hemoglobiny z tlenem.