Zjawisko wyrzutu
Słownik kwalifikacji BPO.03 - Wykonywanie działań ratowniczych
Zjawisko wyrzutu to gwałtowne wyrzucenie palącej się cieczy ze zbiornika, najczęściej podczas pożaru cieczy ropopochodnych, np. ropy naftowej lub ciężkich produktów naftowych. W literaturze spotyka się też określenie boilover.
Mechanizm powstawania
Do wyrzutu może dojść, gdy na dnie zbiornika znajduje się woda, a nad nią pali się warstwa cieczy ropopochodnej. Podczas pożaru ciepło przenika w głąb cieczy. Gdy nagrzana warstwa dotrze do wody, następuje jej gwałtowne odparowanie.
Para wodna zajmuje wielokrotnie większą objętość niż woda, dlatego działa jak nagły „tłok” wypychający ciecz ku górze. Skutkiem jest wyrzucenie palącego się paliwa poza zbiornik.
Dlaczego jest to niebezpieczne?
Zjawisko wyrzutu może spowodować:
- nagłe zwiększenie powierzchni pożaru,
- rozlanie palącej się cieczy poza zbiornik,
- zagrożenie dla ratowników i osób postronnych,
- zapalenie sąsiednich obiektów,
- utrudnienie prowadzenia działań gaśniczych.
Ważne na egzaminie
Jeżeli w pytaniu pojawia się pożar cieczy ropopochodnej oraz woda na dnie zbiornika, należy kojarzyć to ze zjawiskiem wyrzutu. Nie jest to sublimacja ani resublimacja, ponieważ te pojęcia dotyczą przemian fazowych między ciałem stałym a gazem. Nie jest to też inercja, czyli bezwładność.
Zapobieganie i taktyka
W działaniach ratowniczych istotne jest rozpoznanie rodzaju cieczy, poziomu napełnienia zbiornika oraz obecności wody. Stosuje się m.in. chłodzenie zbiorników, podawanie piany gaśniczej i zachowanie bezpiecznych odległości od zagrożonego zbiornika.