Sygnalizator akustyczny aparatu ochrony dróg oddechowych
Słownik kwalifikacji BPO.04 - Zarządzanie działaniami ratowniczymi
Sygnalizator akustyczny aparatu ODO
Sygnalizator akustyczny (gwizdek ostrzegawczy) w aparacie oddechowym butlowym na sprężone powietrze informuje użytkownika o spadku ciśnienia w butli do poziomu rezerwy - ok. 50-60 bar (5-6 MPa). Od tej chwili ratownik musi natychmiast przerwać zadanie i wycofać się w bezpieczne miejsce, korzystając z pozostałego zapasu powietrza.
Aparat ODO w skrócie
ODO to aparat o obiegu otwartym: powietrze z butli trafia przez reduktor i automat oddechowy do maski, a wydychane powietrze wylatuje na zewnątrz. Najważniejsze elementy:
- butla ze sprężonym powietrzem - stalowa lub kompozytowa, zwykle na ciśnienie robocze 200 bar (20 MPa) albo 300 bar (30 MPa),
- reduktor - obniża ciśnienie z butli do ciśnienia średniego,
- automat oddechowy - podaje powietrze do maski przy każdym wdechu (w aparatach z nadciśnieniem utrzymuje w masce lekkie nadciśnienie, które nie dopuszcza dymu do środka),
- manometr - pokazuje bieżące ciśnienie w butli,
- sygnalizator akustyczny - ostrzega o osiągnięciu rezerwy,
- maska twarzowa i stelaż z pasami nośnymi.
Dlaczego sygnalizator jest akustyczny
W zadymionym pomieszczeniu ratownik nie widzi manometru, a skupia się na zadaniu. Głośny, ciągły sygnał jest niezależny od widoczności i od tego, czy ratownik pamięta o kontroli ciśnienia. Słyszą go też inni członkowie roty, co pomaga dowódcy kontrolować bezpieczeństwo zespołu.
Jak liczyć czas pracy w aparacie
Zapas powietrza to iloczyn pojemności wodnej butli i ciśnienia:
[ V_{powietrza} = V_{butli} \cdot p ]
a czas pracy:
[ t = \frac{V_{butli} \cdot p}{zużycie\ powietrza} ]
Przykład z egzaminu. Butla 6,8 l, ciśnienie 300 bar, zużycie 51 l/min:
[ t = \frac{6{,}8 \cdot 300}{51} = \frac{2\,040}{51} = 40\ \text{min} ]
To czas maksymalny, do całkowitego opróżnienia butli. Czas pracy do zadziałania sygnalizatora liczy się z różnicy ciśnień: przy rezerwie 55 bar ( 6{,}8 \cdot (300 - 55) : 51 \approx 32{,}7 ) min. Zużycie powietrza zależy od wysiłku - przy ciężkiej pracy może być wielokrotnie wyższe niż w spoczynku, dlatego w realnej akcji pilnuje się manometru, a nie tylko obliczeń.
Co robi ratownik po usłyszeniu sygnału
- przerywa wykonywane zadanie,
- informuje o tym dowódcę,
- wycofuje się z całą rotą tą samą drogą lub drogą wskazaną przez dowódcę (rota pracuje i wycofuje się razem),
- po wyjściu ze strefy zagrożenia zdejmuje maskę dopiero w czystym powietrzu.
Przed wejściem do strefy zadymienia sprawdza się aparat: ciśnienie w butli, szczelność układu i działanie sygnalizatora.
Na egzaminie
- „Sygnalizator akustyczny w aparacie oddechowym informuje o spadku ciśnienia do poziomu” - 50-60 bar,
- zadania obliczeniowe: czas pracy = pojemność butli x ciśnienie : zużycie powietrza; uważaj, czy pytanie dotyczy czasu do opróżnienia butli, czy do zadziałania sygnalizatora.