Tężniki pionowe to elementy usztywniające konstrukcję budynku w płaszczyznach pionowych, najczęściej między słupami. Ich zadaniem jest zapewnienie sztywności przestrzennej oraz stateczności konstrukcji, szczególnie przy działaniu sił poziomych, takich jak wiatr.
W konstrukcjach o układzie przegubowym połączenia belek ze słupami nie przenoszą dużych momentów zginających. Taki układ sam w sobie może być podatny na przemieszczenia boczne. Dlatego konieczne jest zastosowanie elementów usztywniających, które przejmują siły poziome i przekazują je do fundamentów.
Funkcje tężników pionowych
Tężniki pionowe:
- ograniczają przesunięcia boczne słupów,
- zapewniają stateczność całego szkieletu budynku,
- przejmują obciążenia poziome od wiatru,
- współpracują ze stężeniami połaciowymi i ryglami,
- chronią konstrukcję przed utratą geometrii podczas montażu i eksploatacji.
Typowe rozwiązania
Tężniki pionowe mogą mieć postać:
- krzyżulców stalowych w układzie X,
- pojedynczych zastrzałów ukośnych,
- ram stężających,
- prętów lub profili stalowych montowanych między słupami.
Najczęściej umieszcza się je w wybranych polach ścian podłużnych lub szczytowych, tak aby tworzyły skuteczny układ przenoszenia sił poziomych.
Znaczenie egzaminacyjne
Jeżeli w pytaniu pojawia się struktura przegubowa budynku oraz potrzeba zapewnienia sztywności przy działaniu wiatru, poprawną odpowiedzią są zwykle tężniki pionowe. Odciągi linowe, przypory czy ściany oporowe nie są standardowym elementem usztywniającym szkielet budynku w takim układzie.