Przeliczanie receptury zaprawy polega na dostosowaniu ilości składników do wymaganej objętości zaprawy. W zadaniach egzaminacyjnych najczęściej podaje się składniki na 1 m³ zaprawy, a następnie trzeba obliczyć ilość materiałów na mniejszą porcję, np. jedną betoniarkę.
Podstawowa zasada
Jeżeli znamy ilość materiałów na 1 m³, to dla innej objętości wszystkie składniki mnożymy przez ten sam współczynnik:
- 1 m³ = 1000 l,
- 250 l = 0,25 m³,
- współczynnik przeliczeniowy: 0,25.
Oznacza to, że betoniarka o pojemności 250 l mieści jedną czwartą objętości 1 m³.
Przykład obliczenia
Dane na 1 m³ zaprawy cementowej:
- cement: 400 kg,
- piasek: 1 m³,
- woda: 240 l.
Dla betoniarki 250 l, czyli 0,25 m³:
- cement: 400 kg × 0,25 = 100 kg,
- piasek: 1 m³ × 0,25 = 0,25 m³,
- woda: 240 l × 0,25 = 60 l.
Na co uważać?
Najczęstszy błąd to pomieszanie jednostek, np. traktowanie 250 l jako 0,5 m³ albo przeliczanie tylko jednego składnika. W recepturze należy zachować proporcje, dlatego każdy składnik zmniejsza się lub zwiększa w takim samym stosunku.
Wniosek
Na betoniarkę o pojemności 250 l należy przygotować 100 kg cementu, 0,25 m³ piasku i 60 l wody.