Elementy maszyn mogą być łączone na różne sposoby. Podstawowy podział obejmuje połączenia rozłączne i połączenia nierozłączne.
Połączenia rozłączne
Połączenia rozłączne można zdemontować bez niszczenia elementów łączonych ani łączników. Po rozłączeniu części mogą być ponownie zamontowane.
Przykłady połączeń rozłącznych:
- gwintowane – śruby, nakrętki, wkręty,
- sworzniowe – połączenia z użyciem sworzni,
- wpustowe – przenoszą moment obrotowy między wałem a piastą,
- kołkowe,
- klinowe.
Takie połączenia są wygodne w obsłudze, naprawach i konserwacji maszyn roboczych.
Połączenia nierozłączne
Połączenia nierozłączne nie mogą być rozdzielone bez uszkodzenia łącznika albo części połączonych. Demontaż oznacza najczęściej trwałe zniszczenie połączenia.
Przykłady połączeń nierozłącznych:
- nitowane,
- spawane,
- zgrzewane,
- lutowane,
- klejone.
Znaczenie w eksploatacji maszyn
Podczas obsługi maszyn do robót ziemnych i drogowych trzeba wiedzieć, które połączenia można bezpiecznie rozebrać, a które wymagają naprawy lub wymiany elementów po demontażu. Przykładowo śrubę można odkręcić i ponownie wkręcić, ale nit po rozwierceniu trzeba zastąpić nowym.
Zapamiętaj
Połączenia gwintowane, sworzniowe i wpustowe są rozłączne. Połączenia nitowane są nierozłączne, więc przy rozłączeniu ulegają zniszczeniu.