Wilgotność optymalna gruntu to taka zawartość wody w gruncie, przy której można uzyskać najlepsze zagęszczenie przy danej energii zagęszczania. Oznacza się ją najczęściej jako Wopt.
W robotach ziemnych, np. przy wykonywaniu nasypów drogowych, wilgotność gruntu ma duże znaczenie. Grunt zbyt suchy trudno się zagęszcza, ponieważ ziarna nie układają się wystarczająco dobrze. Grunt zbyt mokry również jest niekorzystny, bo może się uplastyczniać, uginać pod maszynami i tracić nośność.
Tolerancja wilgotności
Specyfikacje techniczne często dopuszczają niewielkie odchylenia od wilgotności optymalnej. Przykładowo:
- grunty niespoiste: Wopt ± 2%,
- grunty mało i średnio spoiste: Wopt +0%, -2%,
- mieszaniny popiołowo-żużlowe: Wopt +2%, -4%.
Dla gruntów mało i średnio spoistych oznacza to, że grunt może być maksymalnie tak wilgotny jak Wopt, ale może być nieco suchszy.
Przykład obliczenia
Jeżeli piasek gliniasty ma wilgotność optymalną:
Wopt = 10%
i należy do gruntów mało spoistych, to dopuszczalny zakres wynosi:
- górna granica: 10% + 0% = 10%,
- dolna granica: 10% - 2% = 8%.
Grunt można więc wbudować bez dodatkowych zabiegów, gdy jego wilgotność mieści się w zakresie 8–10%.
Znaczenie praktyczne
Jeśli wilgotność jest za mała, grunt można nawilżyć. Jeśli jest za duża, stosuje się osuszanie, napowietrzanie, mieszanie lub stabilizację, np. wapnem.