Co to jest wysadzinowość gruntu?
Wysadzinowość gruntu to cecha określająca podatność gruntu na powstawanie wysadzin mrozowych, czyli unoszenie i odkształcanie podłoża pod wpływem zamarzającej wody. W praktyce drogowej parametr ten informuje, jak grunt zachowuje się przy jednoczesnym działaniu wody i mrozu.
Im większa wysadzinowość, tym większe ryzyko uszkodzeń nawierzchni, podbudowy lub nasypu w okresie zimowym i podczas odmarzania.
Kiedy powstają wysadziny mrozowe?
Do powstawania wysadzin potrzebne są zwykle trzy czynniki:
- grunt podatny na wysadziny, np. zawierający dużo pyłów lub frakcji ilastych,
- obecność wody w gruncie,
- ujemna temperatura powodująca zamarzanie wody.
Woda zamarzając zwiększa objętość, a dodatkowo może być podciągana kapilarnie ku strefie przemarzania. Powoduje to unoszenie warstw gruntu i deformacje konstrukcji drogowej.
Grunty podatne i odporne
Do gruntów bardziej wysadzinowych zalicza się między innymi:
- pyły,
- gliny,
- iły,
- piaski pylaste.
Za grunty mało wysadzinowe lub niewysadzinowe uznaje się zwykle czyste piaski grube, piaski średnie oraz żwiry, o ile nie zawierają znacznej ilości drobnych cząstek.
Nie mylić z innymi parametrami
- Kapilarność oznacza zdolność gruntu do podciągania wody.
- Nośność oznacza zdolność podłoża do przenoszenia obciążeń.
- Wodoprzepuszczalność oznacza zdolność przepuszczania wody.
- Wysadzinowość dotyczy odporności gruntu na działanie wody i mrozu.
Znaczenie w robotach drogowych
Wysadzinowość jest ważna przy ocenie podłoża pod nawierzchnie drogowe. Jej skutki ogranicza się przez odwodnienie, wymianę gruntu, stosowanie warstw mrozoochronnych, stabilizację gruntu oraz prawidłowe zagęszczenie.