Wysadziny mrozowe to zjawisko unoszenia gruntu lub nawierzchni wskutek zamarzania wody znajdującej się w podłożu. W drogownictwie są groźne, ponieważ mogą prowadzić do deformacji nawierzchni, spękań oraz utraty równości drogi.
Jak powstają wysadziny?
Do powstania wysadzin potrzebne są zwykle trzy warunki:
- grunt podatny na wysadziny, najczęściej drobnoziarnisty,
- obecność wody w podłożu,
- ujemna temperatura powodująca przemarzanie gruntu.
Woda zamarzając zwiększa objętość. Dodatkowo w gruntach o dużej kapilarności może być podciągana z głębszych warstw do strefy przemarzania. Tam tworzy soczewki lodowe, które wypychają grunt ku górze.
Skutki w budowie dróg
Wysadziny mogą powodować:
- nierówności nawierzchni,
- pękanie warstw konstrukcyjnych,
- miejscowe osłabienie podłoża,
- przełomy wiosenne po rozmarznięciu gruntu,
- konieczność napraw i wzmocnień konstrukcji drogi.
Jak ogranicza się ryzyko?
W praktyce stosuje się m.in.:
- wymianę gruntu wysadzinowego na niewysadzinowy,
- skuteczne odwodnienie podłoża,
- warstwy odsączające i mrozoochronne,
- stabilizację gruntu spoiwem,
- odpowiednie zagęszczenie warstw.
Najważniejsze
Wysokie ryzyko wysadzin można oszacować na podstawie właściwości gruntu związanych z wodą, szczególnie kapilarności biernej podłoża.