Co to jest zawór kulowy?
Zawór kulowy to zawór odcinający przepływ cieczy lub gazu. W instalacjach hydraulicznych maszyn roboczych służy najczęściej do szybkiego zamykania albo otwierania przepływu oleju hydraulicznego w przewodzie lub obwodzie.
Budowa i zasada działania
Wewnątrz zaworu znajduje się kula z otworem przelotowym. Obrót kuli powoduje zmianę położenia otworu względem kierunku przepływu:
- otwór ustawiony zgodnie z przewodem — zawór jest otwarty,
- otwór ustawiony poprzecznie — zawór jest zamknięty.
Zawory kulowe zwykle obsługuje się dźwignią. Najczęściej wystarczy obrót o 90°, dlatego nazywa się je zaworami ćwierćobrotowymi.
Jak rozpoznać zawór kulowy na maszynie?
Typowe cechy zaworu kulowego to:
- prosta dźwignia sterująca, często w kolorze czerwonym lub żółtym,
- szybkie przełączanie między pozycją otwartą i zamkniętą,
- montaż bezpośrednio na przewodach lub króćcach instalacji hydraulicznej,
- brak pokrętła regulacyjnego, skali nastawy lub sprężyny widocznej na zewnątrz.
Różnica względem innych zaworów
Zawór kulowy nie służy do precyzyjnej regulacji ciśnienia ani kierunku przepływu. Jest zaworem odcinającym. Dla porównania:
- zawór zwrotny przepuszcza medium tylko w jednym kierunku,
- zawór redukcyjny zmniejsza i stabilizuje ciśnienie,
- zawór stożkowy wykorzystuje element zamykający w kształcie stożka.
W pytaniach egzaminacyjnych zawory kulowe często rozpoznaje się po charakterystycznych dźwigniach ustawianych równolegle lub prostopadle do przewodu.