Zagęszczanie gruntu to proces mechanicznego zmniejszania objętości pustek powietrznych w gruncie, aby poprawić jego nośność, stateczność i ograniczyć późniejsze osiadanie. W robotach ziemnych wykonuje się je m.in. przy zasypywaniu wykopów, wykonywaniu nasypów, podbudów oraz przygotowaniu podłoża pod konstrukcje budowlane.
Zagęszczanie warstwami
Gruntu nie zagęszcza się zwykle jednorazowo na dużą głębokość. Układa się go warstwami, ponieważ urządzenie zagęszczające ma ograniczoną skuteczność działania w głąb. Zbyt gruba warstwa może zostać dobrze zagęszczona tylko przy powierzchni, a głębiej pozostanie luźna.
Przykładowe wymagania ze specyfikacji technicznej mogą określać:
- do 25 cm przy ubijakach ręcznych lub wałowaniu,
- do 30 cm przy urządzeniach wibracyjnych, np. płytach wibracyjnych.
Jeżeli zapis mówi „nie więcej niż 30 cm”, oznacza to, że 30 cm jest wartością maksymalną, a warstwa może być cieńsza.
Urządzenia do zagęszczania
Do zagęszczania stosuje się m.in.:
- ubijaki ręczne,
- zagęszczarki i płyty wibracyjne,
- walce statyczne i wibracyjne,
- ubijaki mechaniczne.
Dobór sprzętu zależy od rodzaju gruntu, miejsca pracy, szerokości wykopu, wymagań projektowych oraz dostępności przestrzeni.
Szczególna ostrożność przy rurociągach
Jeżeli w wykopie znajduje się rurociąg, zasypkę w jego bezpośrednim sąsiedztwie wykonuje się ostrożnie. Często do określonej wysokości nad rurą, np. około 40 cm ponad górną krawędź rurociągu, grunt należy zagęszczać ręcznie, aby nie uszkodzić przewodu.