Błąd libelli rurkowej teodolitu
Słownik kwalifikacji BUD.18 - Wykonywanie pomiarów sytuacyjnych, wysokościowych i realizacyjnych oraz opracowywanie wyników tych pomiarów
Błąd libelli rurkowej teodolitu polega na tym, że oś libelli nie jest prawidłowo ustawiona względem osi pionowej instrumentu. W praktyce oznacza to, że nawet po spoziomowaniu instrumentu według libelli, oś obrotu teodolitu może nie być dokładnie pionowa.
Dlaczego jest ważny?
Przy pomiarze kątów poziomych teodolit powinien obracać się wokół osi pionowej. Jeżeli instrument nie jest poprawnie spoziomowany, odczyty kierunków mogą być obarczone błędem. Błąd ten wpływa szczególnie na pomiary wykonywane przy celowych o dużym nachyleniu.
Czy eliminuje go pomiar w dwóch położeniach lunety?
Nie. Błąd libelli rurkowej nie jest eliminowany przez pomiar kąta w dwóch położeniach lunety. Pomiar w dwóch położeniach lunety pozwala ograniczyć lub wyeliminować niektóre błędy instrumentalne związane z geometrią lunety i osiami teodolitu, np. błąd kolimacji czy błąd inklinacji.
Błąd libelli dotyczy jednak ustawienia całego instrumentu, czyli jego spoziomowania. Jeśli teodolit jest źle spoziomowany, oba położenia lunety będą obarczone skutkiem tego błędu.
Jak ogranicza się ten błąd?
- starannie poziomuje się instrument przed pomiarem,
- sprawdza się położenie pęcherzyka libelli przy obrocie instrumentu,
- wykonuje się rektyfikację libelli, jeśli wskazania są nieprawidłowe,
- kontroluje się stan techniczny instrumentu.
Zapamiętaj
W pytaniach egzaminacyjnych kluczowe jest rozróżnienie: pomiar w dwóch położeniach lunety eliminuje część błędów instrumentalnych, ale nie zastępuje poprawnego spoziomowania teodolitu. Dlatego poprawną odpowiedzią jest błąd libelli rurkowej.