Błąd miejsca zera to błąd instrumentalny występujący przy pomiarze kątów pionowych lub odległości zenitalnych teodolitem albo tachimetrem. Jest związany z tym, że przy poziomej osi celowej odczyt na kole pionowym nie wskazuje dokładnie wartości teoretycznej, np. 0°, 90° albo 100g — zależnie od systemu podziału i sposobu odczytu.
Na czym polega?
W idealnie wyregulowanym instrumencie odczyt koła pionowego dla poziomej wizury powinien odpowiadać ustalonej wartości zerowej. Jeżeli tak nie jest, powstaje błąd miejsca zera, nazywany też często błędem indeksu koła pionowego.
Błąd ten wpływa na:
- pomiar kątów pionowych,
- pomiar odległości zenitalnych,
- obliczanie przewyższeń w niwelacji trygonometrycznej,
- wyznaczanie wysokości punktów i obiektów.
Nie dotyczy natomiast bezpośrednio pomiaru rozstawów taśmą, pomiaru odległości dalmierzem elektromagnetycznym ani pomiaru kątów poziomych.
Jak ogranicza się wpływ błędu?
Najczęściej wykonuje się obserwacje w dwóch położeniach lunety:
- położenie I,
- położenie II.
Średnia z pomiarów wykonanych w obu położeniach pozwala wyeliminować lub znacznie ograniczyć wpływ błędu miejsca zera.
Znaczenie egzaminacyjne
Jeżeli w pytaniu pojawia się sformułowanie błąd miejsca zera, należy kojarzyć je przede wszystkim z pomiarami kątów pionowych. Dlatego poprawna odpowiedź w analizowanym pytaniu to: kątów pionowych.