Kąt pionowy nachylenia oznaczany najczęściej jako α to kąt zawarty między poziomem a kierunkiem celowania, czyli wizurą. Jest używany m.in. w pomiarach tachimetrycznych i w niwelacji trygonometrycznej do wyznaczania różnic wysokości.
Zakres wartości
Kąt nachylenia może mieć znak:
- dodatni (+) – gdy cel znajduje się powyżej poziomej osi celowej,
- ujemny (-) – gdy cel znajduje się poniżej poziomej osi celowej,
- 0g – gdy wizura jest pozioma.
W systemie gradowym kąt prosty ma wartość 100g, dlatego kąt pionowy nachylenia może przyjmować wartości od:
-100g do +100g
W pytaniach egzaminacyjnych często zapisuje się to jako zakres ± 0g–100g.
Ważne rozróżnienie
Nie należy mylić kąta nachylenia z innymi kątami pionowymi:
- kąt nachylenia α – liczony od poziomu, zakres ±100g,
- kąt zenitalny z – liczony od zenitu, zwykle zakres 0g–200g,
- odczyt koła pionowego – może obejmować pełny zakres 0g–400g.
Znaczenie praktyczne
Znajomość kąta nachylenia pozwala obliczyć przewyższenie między stanowiskiem instrumentu a punktem celowania. Im większy dodatni kąt nachylenia, tym wyżej znajduje się cel względem osi celowej instrumentu.