Niwelacja geometryczna to metoda pomiaru różnic wysokości między punktami za pomocą niwelatora i łat niwelacyjnych. Jest jedną z podstawowych metod pomiarów wysokościowych w geodezji.
Zasada pomiaru
Niwelator ustawia się na stanowisku między punktami, a następnie wykonuje odczyty na łatach ustawionych na punktach:
- odczyt wstecz — na punkcie o znanej lub poprzednio wyznaczonej wysokości,
- odczyt w przód — na punkcie, którego wysokość ma być wyznaczona.
Różnicę wysokości oblicza się najczęściej ze wzoru:
ΔH = odczyt wstecz − odczyt w przód
Jeżeli ΔH jest dodatnie, punkt mierzony znajduje się wyżej od punktu odniesienia. Jeżeli ΔH jest ujemne — znajduje się niżej.
Kontrola pomiaru na stanowisku
W praktyce pomiar różnicy wysokości może być wykonywany dwukrotnie na jednym stanowisku, aby sprawdzić jego dokładność. Wyniki obu wyznaczeń ΔH nie powinny różnić się nadmiernie.
W pytaniach egzaminacyjnych dla kwalifikacji BUD.18 należy pamiętać, że maksymalna dopuszczalna różnica dwukrotnego pomiaru ΔH na jednym stanowisku wynosi ±4 mm.
Najważniejsze do zapamiętania
- niwelacja geometryczna służy do wyznaczania różnic wysokości,
- wykorzystuje się niwelator i łaty niwelacyjne,
- ΔH oblicza się z odczytów na łatach,
- kontrola dwukrotnego pomiaru na stanowisku nie powinna przekraczać ±4 mm.