Niwelacja punktów rozproszonych to pomiar wysokości wielu punktów terenowych rozmieszczonych nieregularnie na danym obszarze. Punkty te nazywa się często pikietami. Metoda jest stosowana m.in. przy opracowywaniu map sytuacyjno-wysokościowych, pomiarze rzeźby terenu oraz przygotowaniu danych do projektowania robót ziemnych.
Na czym polega pomiar?
W terenie ustawia się instrument, najczęściej niwelator, na stanowisku pomiarowym. Następnie wykonuje się odczyty na łacie ustawianej kolejno na wybranych punktach charakterystycznych terenu, np. załamaniach spadku, krawędziach skarp, punktach przy obiektach lub w miejscach reprezentujących ukształtowanie powierzchni.
Wysokość punktu oblicza się na podstawie wysokości osi celowej i odczytu z łaty:
- najpierw wyznacza się wysokość osi celowej,
- potem odejmuje się od niej odczyt wykonany na łacie,
- otrzymuje się wysokość mierzonego punktu.
Lokalizacja punktów w terenie
W niwelacji punktów rozproszonych trzeba znać nie tylko wysokość punktu, ale także jego położenie sytuacyjne. Lokalizację charakterystycznych punktów ustala się najczęściej metodą biegunową, czyli przez pomiar kierunku oraz odległości od stanowiska do danego punktu.
To ważne rozróżnienie egzaminacyjne: wysokość punktu wyznacza się z niwelacji, natomiast jego położenie w planie określa się metodą sytuacyjną, np. biegunową.
Zastosowanie
Niwelacja punktów rozproszonych służy do:
- przedstawiania rzeźby terenu na mapie,
- tworzenia warstwic lub modeli terenu,
- obliczania mas ziemnych,
- dokumentowania wysokości punktów charakterystycznych.
Do zapamiętania
Jeżeli pytanie dotyczy lokalizacji punktów rozproszonych w terenie, poprawnym skojarzeniem jest metoda biegunowa: kierunek plus odległość.