Niwelacja reperów polega na wyznaczaniu lub sprawdzaniu wysokości punktów o znanych albo projektowanych rzędnych, czyli reperów. Reper jest punktem wysokościowym, do którego można nawiązać dalsze pomiary niwelacyjne.
W niwelacji punktów rozrzuconych wysokość stanowiska instrumentu ustala się właśnie przez nawiązanie do reperu. Dzięki temu można obliczyć wysokość osi celowej niwelatora, a następnie wyznaczać rzędne wielu pikiet rozproszonych w terenie.
Zasada obliczeń
Jeżeli znana jest wysokość reperu H_R, a odczyt z łaty ustawionej na reperze wynosi a, to wysokość osi celowej instrumentu oblicza się ze wzoru:
H_OC = H_R + a
Następnie dla punktu mierzonego, na którym odczyt z łaty wynosi b, wysokość punktu wynosi:
H_P = H_OC - b
Dlaczego ta metoda jest właściwa?
W niwelacji punktów rozrzuconych punkty nie tworzą regularnej siatki ani jednej linii pomiarowej. Najważniejsze jest więc poprawne określenie poziomu odniesienia dla stanowiska instrumentu. Zapewnia to nawiązanie do reperu o znanej wysokości.
Czego nie mylić?
- Niwelacja reperów służy do nawiązania wysokościowego i ustalenia wysokości stanowiska instrumentu.
- Niwelacja siatkowa dotyczy pomiaru rzędnych punktów rozmieszczonych regularnie w siatce.
- Metoda biegunowa i metoda ortogonalna są metodami pomiarów sytuacyjnych, czyli służą głównie do określania położenia punktów w poziomie, a nie do ustalania wysokości stanowiska niwelatora.