Co to jest niwelator?
Niwelator to instrument geodezyjny służący przede wszystkim do wyznaczania różnic wysokości między punktami. Stosuje się go głównie w niwelacji geometrycznej, gdzie odczyty wykonuje się na łatach niwelacyjnych ustawionych pionowo na mierzonych punktach.
Do czego służy niwelator?
Niwelator umożliwia wyznaczenie przewyższenia, czyli różnicy wysokości między dwoma punktami. Jeżeli znana jest wysokość jednego punktu, na podstawie zmierzonej różnicy wysokości można obliczyć wysokość punktu drugiego.
Typowe zastosowania niwelatora:
- pomiar różnic wysokości terenu,
- zakładanie i kontrola reperów roboczych,
- wyznaczanie poziomów na budowie,
- kontrola spadków i niwelety,
- pomiary realizacyjne i inwentaryzacyjne.
Czego niwelator nie mierzy?
W pytaniach egzaminacyjnych często pojawiają się odpowiedzi mylące. Niwelator nie służy zasadniczo do pomiaru kątów:
- kątów zenitalnych,
- kątów nachylenia,
- kątów poziomych.
Do pomiaru kątów wykorzystuje się przede wszystkim teodolit lub tachimetr. Niwelator ma za zadanie utworzyć poziomą oś celową i umożliwić porównanie odczytów na łatach.
Przykład zasady pomiaru
Jeżeli odczyt wstecz na punkcie A wynosi 1,250 m, a odczyt w przód na punkcie B wynosi 0,850 m, to przewyższenie wynosi:
h = 1,250 - 0,850 = 0,400 m
Oznacza to, że punkt B znajduje się o 0,400 m wyżej od punktu A.
Najważniejsze do zapamiętania
Na egzaminie odpowiedź brzmi: niwelator służy do pomiaru różnic wysokości, a nie bezpośrednio do pomiaru kątów ani samej wysokości punktu bez odniesienia do punktu o znanej wysokości.