W metodzie ortogonalnej położenie punktu terenowego wyznacza się względem linii pomiarowej. Dla punktu mierzy się zwykle:
- odciętą — odległość wzdłuż linii pomiarowej od punktu początkowego,
- rzędną, czyli domiar prostopadły — odległość punktu od linii pomiarowej.
Zasada obliczeń
Jeżeli linia pomiarowa ma prosty przebieg względem osi układu współrzędnych, obliczenia są szczególnie łatwe. Gdy linia biegnie równolegle do osi X, odcięta zmienia współrzędną X, a domiar prostopadły zmienia współrzędną Y.
Przykład:
- punkt początkowy A: X = 300,00 m; Y = 250,00 m,
- linia AB ma długość 100,00 m i biegnie w kierunku wzrostu X,
- odcięta do punktu P: 47,46 m,
- domiar prostopadły: 19,18 m w prawo od linii.
Wtedy:
- XP = 300,00 + 47,46 = 347,46 m,
- YP = 250,00 + 19,18 = 269,18 m.
Na co uważać na egzaminie?
Najczęstszy błąd polega na pomyleniu, która współrzędna zmienia się od odciętej, a która od domiaru. Trzeba najpierw sprawdzić współrzędne końców linii pomiarowej. Jeśli między punktami A i B zmienia się tylko X, to linia jest równoległa do osi X. Jeśli zmienia się tylko Y, to linia jest równoległa do osi Y.
Ważny jest także znak domiaru: punkt po jednej stronie linii zwiększa daną współrzędną, a po drugiej ją zmniejsza.