W teodolicie wyróżnia się kilka podstawowych osi geometrycznych. Ich znajomość jest ważna przy sprawdzaniu instrumentu, wykonywaniu pomiarów kątów oraz rozwiązywaniu pytań egzaminacyjnych.
Najważniejsze oznaczenia osi
- vv – oś główna, czyli pionowa oś obrotu instrumentu. Wokół niej obraca się alidada teodolitu. To właśnie ta oś jest odpowiedzią na pytanie: „oś rotacji instrumentu jest oznaczona…”.
- hh – oś pozioma, zwana też osią obrotu lunety. Wokół niej luneta obraca się w płaszczyźnie pionowej.
- cc – oś celowa lunety, czyli linia celowania. Jest związana z wizurą, a więc kierunkiem, w którym celuje obserwator.
- ll – oś libelli, czyli styczna do powierzchni libelli w jej punkcie głównym. Służy do poziomowania instrumentu.
Co oznacza oś vv?
Oś vv powinna być ustawiona pionowo po spoziomowaniu instrumentu. Jeżeli instrument jest poprawnie ustawiony nad punktem i spoziomowany, obrót alidady odbywa się wokół osi pionowej. Dzięki temu można prawidłowo mierzyć kąty poziome.
Zapamiętaj na egzamin
Najprostsze skojarzenie:
- v jak vertical – pionowy,
- vv – pionowa oś obrotu instrumentu,
- h jak horizontal – poziomy,
- hh – pozioma oś obrotu lunety,
- cc – celowa,
- ll – libella.
W pytaniach testowych dotyczących teodolitu odpowiedź vv najczęściej odnosi się do osi głównej, pionowej lub osi rotacji instrumentu.